Yeni bir iş kurmanın en zor yanı, finansman darboğazını aşabilmek. Girişimciler, kendi öz sermayeleri yeterli olmadığı durumda genelde banka kredilerine başvuruyor. Ancak tek yol, banka kredileri değil. Küçük ve orta ölçekli firmalar için hazırlanmış yurtiçi ve yurtdışından birçok kuruluşun verdiği krediler mevcut.
Örneğin, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGE yeni iş kurmak isteyen girişimciler için desteklere dikkat çekiyor. 'Yeni Girişimci Desteği' adı altındaki kredinin amacı; ekonomik kalkınma ve istihdam sorunlarının çözümünün temel faktörü olan girişimciliğin desteklenmesi, yaygınlaştırılması ve başarılı işletmelerin kurulmasını sağlamak.
4 eşit taksitte geri ödeme
Başlangıç giderlerinin karşılanmasına yönelik destekler şu başlıklar altında veriliyor:
- Sabit yatırım giderleri geri ödemeli olan kredi kapsamına; satın alınacak ofis donanımı, mobilyası ve makina, teçhizatın bedelleri giriyor. Bu kapsama alınacak kredilerde, arsa temini, bina satın alımı veya bina onarımı, satın alınacak olan makine ve teçhizat ile ilgili katma değer vergisi, noter ve banka masrafları, nakliye ve sigortası destek kapsamı dışında bırakılıyor.
- Sabit işletme giderleri geri ödemesiz. Bu destek kredisine ise ısıtma, aydınlatma, su, kira, telefon, internet giderleri giriyor.
- Bu arada, destek üst limiti adı altında ise, işletme başına 10 bin euro karşılığı Türk lirasına ulaşabilen krediler veriliyor. Sabit yatırım için en çok 8 bin euro karşılığı, sabit işletme giderleri için en çok 2 bin euro karşılığı Türk lirası destek veriliyor. Bu krediden yararlanmak için birçok üniversitenin bünyesinde bulunan 'Genç Girişimci Geliştirme Programları'ndan mezun olmak gerekiyor.
Bunun yanı sıra İş Geliştirme Merkezleri'nde yer alan işletmeler ve İş Kurma Danışmanlık Desteği'nden yararlanılarak kurulan işletmeler KOSGEB'e başvurabiliyor.
Olumlu ya da olumsuz sonuç başvuru sahibine yazılı bildiriliyor. Başvurusu kabul edilen iş sahipleri ile imzalanan protokol çerçevesinde sabit yatırım giderlerinin yüzde 80'i tutarındaki meblağ protokolde belirtilen işletmenin banka hesabına yatırılıyor. İşletme KOSGEB tarafından verilen geri ödemeli destek miktarını 1 yılı geri ödemesiz olmak üzere takip eden 2 yıl içerisinde 4 eşit taksitte geri ödüyor.
Özelleştirme mağdurları
KOSGEB'den bir destek de KİT'lerin özelleştirilmesinden dolayı işlerinden çıkarılacak olan veya işinden çıkarılmış ve işsizlik kaydını yaptırmış kişilere ya da son 6 ay içinde işletme açmış girişimcilere veriliyor.
Özelleştirme Sosyal Destek Projesi adı altındaki kredi desteği işsizlerin küçük ölçekli işletme kurmak için gerekli yatkınlık ve beceriye sahip olup olmadıklarını tayin etmelerine yardımcı olmak ve yeterli bulunan kişilerin gerekli iş planlarını geliştirmek, iş yerini açmak ve başarıyla devam ettirmek konusunda yardımcı olmayı hedefliyor. Ama öncelik işten çıkarılanlara.
Bu destek kapsamında işsizler Küçük Ölçekli İş Kurma Desteği danışmanlık hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanabiliyorlar. Danışmanlık hizmetlerini sivil toplum kuruluşları, özel kuruluşlar, resmi meslek kuruluşları, vakıflar ve dernekler üstleniyor.
Proje başvuru formu ve İŞKUR'dan temin edilen işsizlik belgesi yeterli. Her bir danışmanlık aşaması için kişi başına teklif edilen maksimum süreler aşılamıyor. İş fikrinin yapılabilir çıkmaması durumunda danışmanlık hizmetine devam edilmiyor.
'Kendi İşim Olsun'
Avrupa Birliği Komisyonu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOB'un Kocaeli'nde kurduğu İş Geliştirme Merkezi'nde KOBİ'lerin yanı sıra yeni iş kuracaklara ücretsiz danışmanlık eğitimi veriliyor.
Avrupa Birliği Komisyonu ve TOBB Türkiye'de üç İş Geliştirme Merkezi kurulması projesini finanse ediyor. Merkezler için Gaziantep, İzmir ve Kocaeli kendi bölgelerini temsilen seçildi. Bölgelerde projenin Türk ortağı TOBB'u temsilen sırasıyla Gaziantep Ticaret Odası, Ege Bölgesi Sanayi Odası ve Kocaeli Sanayi Odası projeye destek veriyorlar.
Bu merkezlerden Kocaeli'de, girişimci adayları için 'Kendi İşim Olsun' programı başlatıldı.
Teşvik destekleri
KOSGEB'in verdiği diğer teşvik desteklerinden bazıları şöyle: Patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, ortak kullanım amaçlı makine - teçhizat, yerel ekonomik araştırma, nitelikli eleman istihdamı, teknoloji araştırma ve geliştirme, bilgisayar yazılım, ihracat amaçlı yurtdışı iş gezisi katılım, yurtdışı fuarlara katılım, ihracata yönlendirme, eğitim.
Yabancı kuruluşların payına düşenler
IFC: Dünya Bankası'nın yan kuruluşu International Finance Corporation (IFC) özel sektör aracılığıyla ekonomik kalkınmayı geliştiriyor. Bu kuruluş iş ortaklarıyla çalışarak gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir özel girişime katkı yapıyor ve müşterilerine uzun vadeli kredi, garanti ve risk yönetimi sağlıyor. Kurum bunun yanında danışma hizmeti de veriyor. Özel sektörden yatırımcıların uygun bulmadığı bölge ve sektörlerde yatırımda bulunan IFC, kendi katkısı olmadan ticari yatırımcıların fazla riskli buldukları piyasalarda ümit vaat eden fırsatları geliştiriyor. (IFC Home)
IDB: İslami Kalkınma Bankası üye ülkelerin ve çeşitli ülkelerde yaşayan Müslümanların ekonomik gelişmelerinin ve sosyal ilerlemelerinin sağlanmasını amaçlıyor. Banka, üye ülkelerin çeşitli projelerini İslami kurallara uygun olan farklı sayıdaki finansman yöntemleriyle finanse ediyor. Bu finansman şekilleri; faiz yüksüz borçlanma, sermaye katılımı, leasing, taksitli satışlar ve kâr payı olarak sıralanabilir. (www.isdb.org)
BSTDB: Karadeniz Ticaret ve Kalkınma Bankası (Black Sea Trade and Development Bank) Arnavutluk, Ermenistan, Azerbaycan, Bulgaristan, Gürcistan, Yunanistan, Moldova, Romanya, Rusya, Türkiye ve Ukrayna'nın işbirliğiyle kuruldu. 1999 yılından beri 1.3 milyar dolarlık sermayesiyle üye ülkelerin bölgesel işbirliği ve kalkınma çabalarını gerekli projeleri garanti altına alarak ya da finansman olanakları sağla**** destekliyor. (Black Sea Trade & Development Bank)
EIB: Avrupa Yatırım Bankası (European Investment Bank), Avrupa Birliği'nin finans kurumu. AB üyesi olmayan ülkelere, ulaşım ve telekomünikasyon ağlarının geliştirilmesine, çevrenin korunmasına, enerji kaynaklarının devamlılığının sağlanmasına ve endüstri ve küçük işletmelerin uluslararası düzeyde rekabet gücünün artırılmasına yönelik projelere finansman sağlıyor. (Welcome to the European Investment Bank
OPIC: Yurtdışı Özel Yatırım Şirketi (Overseas Private Investment Corporation) gelişmekte olan ülkelerde ve gelişen yeni pazar ekonomilerinde yatırım yapan ABD'li firmalara uzun vadeli kredi sağla**** ve siyasi risk sigortası yaparak destekliyor. Kredilerde ABD'li firmaların uluslararası rekabet gücünün geliştirilmesi ile yapılan yatırımın ABD ekonomisine ve çevreye etkisinin yanı sıra, o ülkedeki işçilerin sahip olduğu hakları da dikkate alıyor. (Overseas Private Investment Corporation)
KfW: Almanya Kalkınma Kredileri Teşkilatı (Kreditanstalt für Wiederaufbau) küçük ölçekli işletmelerin finansman taleplerini inceleyip uygun olan projelere finansman desteği sağlıyor. (KfW Bankengruppe - Deutsche Homepage)
(*) KOSGEB: Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme Destekleme İdaresi Başkanlığı
Örneğin, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGE yeni iş kurmak isteyen girişimciler için desteklere dikkat çekiyor. 'Yeni Girişimci Desteği' adı altındaki kredinin amacı; ekonomik kalkınma ve istihdam sorunlarının çözümünün temel faktörü olan girişimciliğin desteklenmesi, yaygınlaştırılması ve başarılı işletmelerin kurulmasını sağlamak.
4 eşit taksitte geri ödeme
Başlangıç giderlerinin karşılanmasına yönelik destekler şu başlıklar altında veriliyor:
- Sabit yatırım giderleri geri ödemeli olan kredi kapsamına; satın alınacak ofis donanımı, mobilyası ve makina, teçhizatın bedelleri giriyor. Bu kapsama alınacak kredilerde, arsa temini, bina satın alımı veya bina onarımı, satın alınacak olan makine ve teçhizat ile ilgili katma değer vergisi, noter ve banka masrafları, nakliye ve sigortası destek kapsamı dışında bırakılıyor.
- Sabit işletme giderleri geri ödemesiz. Bu destek kredisine ise ısıtma, aydınlatma, su, kira, telefon, internet giderleri giriyor.
- Bu arada, destek üst limiti adı altında ise, işletme başına 10 bin euro karşılığı Türk lirasına ulaşabilen krediler veriliyor. Sabit yatırım için en çok 8 bin euro karşılığı, sabit işletme giderleri için en çok 2 bin euro karşılığı Türk lirası destek veriliyor. Bu krediden yararlanmak için birçok üniversitenin bünyesinde bulunan 'Genç Girişimci Geliştirme Programları'ndan mezun olmak gerekiyor.
Bunun yanı sıra İş Geliştirme Merkezleri'nde yer alan işletmeler ve İş Kurma Danışmanlık Desteği'nden yararlanılarak kurulan işletmeler KOSGEB'e başvurabiliyor.
Olumlu ya da olumsuz sonuç başvuru sahibine yazılı bildiriliyor. Başvurusu kabul edilen iş sahipleri ile imzalanan protokol çerçevesinde sabit yatırım giderlerinin yüzde 80'i tutarındaki meblağ protokolde belirtilen işletmenin banka hesabına yatırılıyor. İşletme KOSGEB tarafından verilen geri ödemeli destek miktarını 1 yılı geri ödemesiz olmak üzere takip eden 2 yıl içerisinde 4 eşit taksitte geri ödüyor.
Özelleştirme mağdurları
KOSGEB'den bir destek de KİT'lerin özelleştirilmesinden dolayı işlerinden çıkarılacak olan veya işinden çıkarılmış ve işsizlik kaydını yaptırmış kişilere ya da son 6 ay içinde işletme açmış girişimcilere veriliyor.
Özelleştirme Sosyal Destek Projesi adı altındaki kredi desteği işsizlerin küçük ölçekli işletme kurmak için gerekli yatkınlık ve beceriye sahip olup olmadıklarını tayin etmelerine yardımcı olmak ve yeterli bulunan kişilerin gerekli iş planlarını geliştirmek, iş yerini açmak ve başarıyla devam ettirmek konusunda yardımcı olmayı hedefliyor. Ama öncelik işten çıkarılanlara.
Bu destek kapsamında işsizler Küçük Ölçekli İş Kurma Desteği danışmanlık hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanabiliyorlar. Danışmanlık hizmetlerini sivil toplum kuruluşları, özel kuruluşlar, resmi meslek kuruluşları, vakıflar ve dernekler üstleniyor.
Proje başvuru formu ve İŞKUR'dan temin edilen işsizlik belgesi yeterli. Her bir danışmanlık aşaması için kişi başına teklif edilen maksimum süreler aşılamıyor. İş fikrinin yapılabilir çıkmaması durumunda danışmanlık hizmetine devam edilmiyor.
'Kendi İşim Olsun'
Avrupa Birliği Komisyonu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOB'un Kocaeli'nde kurduğu İş Geliştirme Merkezi'nde KOBİ'lerin yanı sıra yeni iş kuracaklara ücretsiz danışmanlık eğitimi veriliyor.
Avrupa Birliği Komisyonu ve TOBB Türkiye'de üç İş Geliştirme Merkezi kurulması projesini finanse ediyor. Merkezler için Gaziantep, İzmir ve Kocaeli kendi bölgelerini temsilen seçildi. Bölgelerde projenin Türk ortağı TOBB'u temsilen sırasıyla Gaziantep Ticaret Odası, Ege Bölgesi Sanayi Odası ve Kocaeli Sanayi Odası projeye destek veriyorlar.
Bu merkezlerden Kocaeli'de, girişimci adayları için 'Kendi İşim Olsun' programı başlatıldı.
Teşvik destekleri
KOSGEB'in verdiği diğer teşvik desteklerinden bazıları şöyle: Patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, ortak kullanım amaçlı makine - teçhizat, yerel ekonomik araştırma, nitelikli eleman istihdamı, teknoloji araştırma ve geliştirme, bilgisayar yazılım, ihracat amaçlı yurtdışı iş gezisi katılım, yurtdışı fuarlara katılım, ihracata yönlendirme, eğitim.
Yabancı kuruluşların payına düşenler
IFC: Dünya Bankası'nın yan kuruluşu International Finance Corporation (IFC) özel sektör aracılığıyla ekonomik kalkınmayı geliştiriyor. Bu kuruluş iş ortaklarıyla çalışarak gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir özel girişime katkı yapıyor ve müşterilerine uzun vadeli kredi, garanti ve risk yönetimi sağlıyor. Kurum bunun yanında danışma hizmeti de veriyor. Özel sektörden yatırımcıların uygun bulmadığı bölge ve sektörlerde yatırımda bulunan IFC, kendi katkısı olmadan ticari yatırımcıların fazla riskli buldukları piyasalarda ümit vaat eden fırsatları geliştiriyor. (IFC Home)
IDB: İslami Kalkınma Bankası üye ülkelerin ve çeşitli ülkelerde yaşayan Müslümanların ekonomik gelişmelerinin ve sosyal ilerlemelerinin sağlanmasını amaçlıyor. Banka, üye ülkelerin çeşitli projelerini İslami kurallara uygun olan farklı sayıdaki finansman yöntemleriyle finanse ediyor. Bu finansman şekilleri; faiz yüksüz borçlanma, sermaye katılımı, leasing, taksitli satışlar ve kâr payı olarak sıralanabilir. (www.isdb.org)
BSTDB: Karadeniz Ticaret ve Kalkınma Bankası (Black Sea Trade and Development Bank) Arnavutluk, Ermenistan, Azerbaycan, Bulgaristan, Gürcistan, Yunanistan, Moldova, Romanya, Rusya, Türkiye ve Ukrayna'nın işbirliğiyle kuruldu. 1999 yılından beri 1.3 milyar dolarlık sermayesiyle üye ülkelerin bölgesel işbirliği ve kalkınma çabalarını gerekli projeleri garanti altına alarak ya da finansman olanakları sağla**** destekliyor. (Black Sea Trade & Development Bank)
EIB: Avrupa Yatırım Bankası (European Investment Bank), Avrupa Birliği'nin finans kurumu. AB üyesi olmayan ülkelere, ulaşım ve telekomünikasyon ağlarının geliştirilmesine, çevrenin korunmasına, enerji kaynaklarının devamlılığının sağlanmasına ve endüstri ve küçük işletmelerin uluslararası düzeyde rekabet gücünün artırılmasına yönelik projelere finansman sağlıyor. (Welcome to the European Investment Bank
OPIC: Yurtdışı Özel Yatırım Şirketi (Overseas Private Investment Corporation) gelişmekte olan ülkelerde ve gelişen yeni pazar ekonomilerinde yatırım yapan ABD'li firmalara uzun vadeli kredi sağla**** ve siyasi risk sigortası yaparak destekliyor. Kredilerde ABD'li firmaların uluslararası rekabet gücünün geliştirilmesi ile yapılan yatırımın ABD ekonomisine ve çevreye etkisinin yanı sıra, o ülkedeki işçilerin sahip olduğu hakları da dikkate alıyor. (Overseas Private Investment Corporation)
KfW: Almanya Kalkınma Kredileri Teşkilatı (Kreditanstalt für Wiederaufbau) küçük ölçekli işletmelerin finansman taleplerini inceleyip uygun olan projelere finansman desteği sağlıyor. (KfW Bankengruppe - Deutsche Homepage)
(*) KOSGEB: Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme Destekleme İdaresi Başkanlığı