BASKALARINI ZENGIN ETMEK?
Hemen su soru geliyor aklima "Eger siz olmasaydiniz o baskalari yine de zengin olmayacak miydi?"
Ticari bir kurulusu, hatta gerceklestirilen bir tek islemi, mesela 3 kurusluk bir malin satilmasini buyutec altina aldigimizda bunun komple bir sistem ve bir prosedurler butununden gecerek gerceklestigine sahit oluruz.
Alisik oldugumuz organizasyon semalarindan (alt alta oklarla bagli kutular: Yonetici-----> Filanca Departman----> Falanca Mudur----> Blablabla memuru--->vs. vs.) farkli olarak isleyis esnasinda tum departmanlar ve is birimleri ic ice gecmis bir gorunum sergilerler. Tipki birbirini kapsayan, kesisen ve yeni kumeler olusturan kumeler gibi.
3 kurusluk malin satilmasina kadar gecen islemler, satilmasi esnasinda etkilenen birimler ve satistan sonraki islemler bilgi akisi seklinde yonetime dogru giderken birbiriyle kesisen diger birimler arasinda paylasilarak o bolumlerde de yapilmasi gereken yeni islere ve neticede degisikliklere sebep olurlar.
Bu isleyisi karmasik bir sisteme sahip bir makinaya, veya insan bedeni benzeri canli bir organizmaya benzetebilirsiniz.
Is akisinda departmanlarin birbirini desteklemesi, birbirinden etkilenmesi surekliligi ve devinimi ve eger dogru gerceklestirilirse dogal bir buyumeyi saglar. Isletmede buna cironun artmasi veya daha dogrusu karliligin arttirilmasi olarak karsilik bulabilirsiniz.
Daha once de baska bir yerde verdigim bir ornek vardi. Isin gerceklestirilmesi aninda departmanlar arasi destegin (bilgi alma, bilgiyi isleme, islenmis bilgiyi aktarma) azalmasi veya tamamen ortadan kalkmasi veya bu yapinin saglanamamis olmasi durumunda canli bir organizmada karsiligina bakarak neler olabilecegini anlatan bir ornek bu:
Cok fazla detaya girmeden inceleyelim. Yasadigimiz surece belki de en cok yaptigimiz sey nefes almak. Solunumun fiziksel ve gorunen iki bolumu var. Bunlardan birincisi nefes almak, ikincisi nefes vermek. birinci asamada nefes alarak cigerlerimizi havayla doldurdugumuzda bir dizi karisik islem gercekleserek cigerlerimize nefes ver talimati gelir. Bundan once solunan havadaki oksijen mumkun olan en buyuk hizla kandaki parcaciklar tarafindan emilir. Bunyelerindeki karbondioksit cigerlerdeki bosluk icine salinir. Kan ile oksijenin temasini saglayan minik odaciklarin genislemesi, havayla birlikte ortama giren zararli parcaciklarin ozel bir sivi tarafindan tutulmasi, oksijenle doyurulan kanin akisinin saglanarak daha fazla emilin olusturulmasi hep nefes almak icin genisleyen cigerlerin bu gorevinin disinda baska birimler tarafindan gerceklestirilen destekleyici ve tamamlayici faaliyetlerdir. Tum bunlardan sonra cigerler buzulerek icindeki havayi bosaltir. Birakin yukaridaki islemlerden bir tanesinin aksamasini, cigerlere nefes al--> dur--> nefes ver komutlarinin isleyisinde bile olusabilecek kucucuk bir aksaklik durmadan nefes almaya veya solunumun durmasina sebep olur.
Isletmedeki bir departmanin (yani departmani olusturan kisi ya da kisilerin) gerceklestirdigi islem de cigerlerin sadece nefes almak icin genislemesi, vermek icin buzulmesi gibi degerlendirilebilir. Saydigimiz diger faaliyetler bu birim ile kesisen diger birimlerin destekleyici, tamamlayici, bilgilendirici ve faydaya donusturucu faaliyetleridir.
Bu mantikla baktigimiz zaman bir tek birimin, isletmenin hayatta kalmasini sagliyorum seklinde dusunmesinin gercekci olmadigini gormus oluruz.
Bakis acimizi konuyla ortusecek seviyede tutarak tek kisilik isletmelerin basit yasam formuna sahip amipler gibi oldugunu soyleyebiliriz. Gelismis organizmalardan farkli olarak tek hucreli yasam formlari sadece canliligini devam ettirmeye, olusabilecek olumsuz cevre kosullarina karsi daha dayanikli olmaya calismaktatir. Tum faaliyetleri bu sekilde ozetlenebilir.
Iste yine bu mantikla baktiginizda neden gelismis bir organizasyona sahip olmayan isletmelerin sayisinin daha cok oldugu, Piyasa sartlarindan neden bu isletmelerin daha cok etkilendigi ve daha cok faaliyetlerinin durdugu daha kolay anlasilabilir.
Is dunyasinda tek hucreliler gibi olursaniz, gelismis bir organizmanin size karsi kullanacagi antibiyotiklere cok fazla dayanamazsiniz.
Ya sizin yasam alaniniz yani is sahaniz gelismis organizmalarla ayni ortami paylasmayacak (-ki bu durumda gerekli enerjiyi ve dokulari olusturarak yeni bir gelismis organizma olusturabilirsiniz)(Is Dunyasinda Bos Alan Yakalamak),
ya onlara fayda saglayacaksiniz (bayilik, fasonculuk vb.),
ya da gelismis bir organizmanin parcasi olacaksiniz. (yonetici, satinalmaci, muhasebeci, pazarlamaci vb.)
Yoksa "Denedik, olmadi." diyenler kervaninda yerinizi simdiden ayirtin derim...
Zann ile yakin zail olmaz. - Mecelle'den