Benim daha önce kendi is arkadaslarıma yazdıgım iki yazı belki icinde sana ve diger arkadaslara faydası olan seyler cıkar.
Kendimce düsüncelerdir tartısmaya acıktır.
FIZIBILITE RAPORO(ETÜDÜ),1
Fizibilite raporu en kisa ve anlasilabilir tanimiyla "attigin tas vurdugun kusa degermi?"sorusuna cevap veren rapordur.Biz de bu yaklasimla yapmayi planladigimiz yatirimi gerceklestirmeden önce olabilecek en ayrintili arastirmalari gercekci bilgi ve rakamlarla yapmali yatirim kararini buna göre almaliyiz.Unutmayalim ki girisim heyecaniyla var olanla olmasini istediklerimizin ayirdimina varamaz isek sonradan telafisi cok zor hata ve zararla karsilasmamiz kacinilmazdir.O nedenle fizibilite calismalarini yatirimin kendisi kadar önemsemeli hakkiyla sonuclandirmaliyiz.Ben nerede hata yaptim sorusu malesef ki ugranilan zarari telafi etmeye yetmeyecektir.Önemli olan zarar gerceklesmeden önce bunu bilimsel calismalarla öngörebilmektir.
Is olsun diye görevi yerine getirmis olalim mantigiyla yapilan fizibilite calismalarinin ticari hic bir degeri yoktur.Bir de unutmayalimki bu is icin olusturulmus profosyonel arastirma bürolari yatirimcinin kendisi kadar neye ihtiyac oldugunu kestiremez.Elbetteki en bilimsel verilere ulasmak icin bu tip kurumlara basvurulmali hatta bizim disimiz daki fizibilite raporlari incelenmelidir.Ancak arastirmanin merkezine kendimizi koymali kendimiz yön verebilmeliyiz.
Benim düsünceme göre, fizibilite calismasinin sadece mal yada hizmet üretimi ve pazarlamasi icin gerekli olan maddi unsurlarin arstirilmasi bir takim rakamsal ifadelere ulasilmasi olarak ele alinmasi dogru bir fizibilite calismasi icin yeterli degildir.Sosyo-Kültürel bir analiz de mutlaka yapilmalidir.Bu nedir ve nasil olmalidir?
Öncelikle isletmenin kurulus yerindeki sosyal ve kültürel durum bir isletmenin gelecegi ve karliligi acisindan hayati önem tasimaktadir.Bilinen tabirle "müslüman mahallesinde salyangoz satmamak "olarak özetleyebilecegimiz bu konu her yönüyle arastirma yapmayi hak eden bir konudur.
Ticari amacla kurulmus bir isletme farkli dinlere,farkli milliyetlere,farkli kültürlere,farkli siyasi görüslere,farkli cinsiyetlere ,farkli yas guruplarina vs.esit mesafede olmali ve her durumda bu mesafeyi koruyabilmelidir.Unutmayalim ki ticari bir isletmenin amaci muhatap oldugu kisileri belli bir kaliba göre degistirmek ve onlara yön vermek degil ticari faaliyet yürütmek ve bunu basariyla devam ettirebilmektir.Aksi bir tutum ticari isletmenin degil,dernek,parti,cemaat,vakif,örgüt gibi ticari amaci olmayan kurumlarin calisma alanina girer.O nedenle ne olmak istedigimiz, ne yapmak istedigimiz konusunda net bir durusumuz olmalidir.
Isletmenin kurulus yeri olarak sectigimiz bölgeyi cografi ve külterel olarak iyi tanimali mümkün oldugunca ayrintili arastirma yapmali ve bunu rapor haline getirmeliyiz.O bölgede yasayan insanlarin yasama tarzi ,yas gurubu ,dünyaya ve olaylara siyasi yaklasimi ister davranis bazinda ister mamül bazinda nelere acik nelere tepkili oldugu,alisverislerinde mekan ve metod tercihleri ulasim agi ve ulasimda hangi araclari tercih ettigi günlük yasamin hareketli oldugu saatler hangi is konusunda yatirim yapacak olursa olsun bir girisimcinin fizibilite arastirmalarinda analiz etmek zorunda oldugu konulardir.
Cok uluslu isletmeler de agirlikli olarak üc farkli yaklasim görülebilmektedir.Birincisi yatirimi gerceklestirdigi yerin sosyo-kültürel durumunu önemli bulmayan sahip oldugu mevcut merkez yönetimin sosyo-kültürel tutumu esasina göre hareket eden ve ticari planlamasinida buna göre yapan ve organize eden yaklasim.Ikincisi yatirim yerini merkez kabul eden o alandaki sirket yaklasimini iliskilerini ve kültürel baglarini sekillendiren ve bu sekilde karliligi en yüksek seviyeye cikaracagini düsünen anlayis.Ücüncüsü ise bu ikisinin karmasi diyebilecegimiz sirket yönetiminin merkezi sosyo-kültürel yaklasimini yatirimi gerceklestirdigi alanin sosyo –kültürel durumu ile harmanlamayi ve bu sekilde karliligi saglayacagini düsünen yaklasim.
Ben sahsen ücüncü yaklasimi bir ticari isletmenin olmasi gereken en mantikli ticari felsefesi olarak görüyorum.
Girisime karar veren kisilerin hangi yaklasimi benimseyecegi kararlastirildiktan sonra bunun nasil yapilacagi planlanmalidir.
19.09.2008 OKAN
FIZIBILITE/YAPILABILIRLIK RAPORU(edütü) 2
Fizibilite calismasinin, ne is yapilacagina dair karar verme süreci olarak algilanmasi yanlistir.Fizibilite calismalarina baslamadan önce girisimci yada ortaklarin yetenekleri,ilgi alanlari,egitim ve mesleki deneyimleri,sermaye kapesiteleri göz önünde bulundurularak yapilan tartisma,görüsme ve calismalar sonucu hangi isin yapilabilecegine dair, esnek olmakla beraber zaten ana hatlariyla belislenmis henüz kesinlik kazanmamis bir karar vardir.Fizibilite calismasi süreci ise iste bu karardan sonra yapilmasi planlanan ticari faaliyetin yapilabilirliginin, karliliginin,gerceklestirebilme maliyetinin,sürekliligi olasiliginin,avantaj ve dezavantajlarin bilimsel calismalar ve rakamsal ifadelerle arastirilmasi ve rarpor edilerek sonuclandirilmasi sürecidir.Elbetteki fizibilite raporlarinda ortaya cikan tablo tasarlanan isin karli olmadigini göstermesi halinde is kararindan vazgecilerek farkli girisim arayislarina girilebilir ve bu cok normal bir durumdur.
Yanlis düsünülen bir baska konu ise fizibilite calismasina sadece girisimin baslangicindan önce ihtiyac duyuldugu ,is karari alinip gerekli hazirliklar tamamlandiktan sonra bir daha gerekli olmayacagi seklindeki yaklasimdir.Isletmeye canli bir organizma seklinde yaklasmak gerekir.Dogacak,cocukluk ,genclik,olgunluk ,yaslilik dönemi olacak ve nihayetinde bir gün ölecektir.Ölümün normal cagi geldigi icin eceliyle mi, yoksa vakitsiz bir sekilde kaza yada hastalik sonucumu olacagi ise tamamen girisimcilerin kendi ellerindedir.
Yillar icinde saglikli büyümeyi gerceklestiremeyen her ticari faaliyet kücülmeye mahkumdur.Hangi sektör olursa olsun rekabet vardir ve kacinilmazdir.Iste rakiplerin büyüdügü yada sektöre yeni katilan büyük bir girisimin oldugu durumda bir isletme icin yerinde sayiyor olmak yok olmanin baslangicidir.
Her isletmenin yeterli olgunluga eristikce sürekli bir yenilenme gelisme ve büyüme hedefi olmalidir.
Büyümenen gerceklestirilebilmesi icin yeterli sartlar olustugunda fizibilite calismasina tekrar ihtiyac duyulacak ve bu calismanin ürünü olan raporlar sayesinde isletmeye ilaveler yada yeni yatirim kararlari
gerceklestirilebilecektir.
''Yapılabilirlik (Fizibilite) Etüdü, bir projenin ekonomik potansiyelini ve pratik olarak uygulanabilirliğini belirlemek amacıyla, projenin teknik, finansal ve ekonomik verilerinin araştırılması yöntem ve tekniğidir. Yapılabilirlik etütleri, kesin yatırım kararının verilmesinden ve uygulama projelerinin hazırlanmasından önce yapılmalıdır. İyi hazırlanmamış bir yapılabilirlik etüdüne dayanmayan bir projenin, başarılı olma şansı yoktur. Ancak, ayrıntılı yapılabilirlik etüdünün hazırlanmasına geçmeden önce bir ön yapılabilirlik çalışması yapmak gerekir. Ön yapılabilirlik etüdü ile yatırım konusunun uygun olup olmadığı araştırılır. Ön yapılabilirlik etüdünden olumlu sonuç alınırsa, yapılabilirlik etüdü başlatılır. Ön yapılabilirlik etüdü ile kapsamlı yapılabilirlik etüdü arasındaki fark, toplanan bilgilin ayrıntı düzeyidir.
Yapılabilirlik etüdü yatırımcının ne üreteceğini, nereye satacağını, nasıl üreteceğini, ne kadarlık bir yatırım yapacağını, yatırımı nereye yapacağını ve ne kazanacağını gösteren bir rapordur. Yapılabilirlik etüdleri, kesin yatırım kararının verilmesinden ve uygulama (kesin) projelerinin hazırlanmasından önce yapılan ve projelerin teknik, ticari, finansal, ekonomik, sosyal ve kurumsal yapılabilirliklerini analiz eden kapsamlı bir çalışmadır. Yaptığı yatırımın (ister kısmi, ister yeni ister komple yeni yatırım, ister yenileme, tevsi, modernizasyon vb. olsun)
* ürün/hizmet olarak ne üreteceğini
* nerede üretmesinin karlı olacağını
* nereye satacağını
* nasıl üreteceğini
* ne kadarlık bir yatırım yapması gerektiğini
* bu yatırımın kendini ne kadar sürede geri ödeyebileceğini Yatırımda, hangi fiili kapasite oranında kar’a geçeceğini
daha en baştan bilmek isteyenler yapılabilirlik (fizibilite) etütleri yaptırmalıdırlar.
Bir fizibilite çalışmasında esas îtibâriyle beş ana konuda bilgiler toplanıp bir değerleme yapılmaya çalışılır.
1. Piyasa incelemesi: Üretilmesi düşünülen mal veya hizmetin çeşidini, özelliklerini, muhtemel satış fiyatını, hangi pazarlarda veya pazar dilimlerinde ne kadar satılabileceğini, satış dönemlerini, sağlayacağı ihracat, istihdam, katma değer gibi iktisadî faydaların neler olacağı değerlendirilir. Bu maksatla ayrıntılı piyasa araştırmalarına girişilir.
2. Kuruluş yeri incelemesi: Bir işletmenin iktisadî ve sosyal bakımdan mâliyetinin en az; buna karşılık sağlayacağı faydaların en fazla olması esastır. Bu maksatla, yatırım için en uygun yerin belirlenmesine ihtiyaç duyulur. Hammadde, enerji, işgücü, pazara yakınlık, tabiî şartlar, ulaşım imkanları, gelişme potansiyeli ve daha birçok faktör dikkate alınarak en rasyonel kuruluş yeri tâyine çalışılır.
3. Mâlî inceleme: Fizibilite etüdünün bu bölümünde yatırımın toplam mâliyeti, sâbit ve değişir giderlerinin yapısı, işletme sermâyesi ihtiyaçları, aylar ve yıllar îtibâriyle nakit akışları ve finansman programı, üretime geçtikten sonra nakit akışları, başabaş üretim miktarları ve yatırımın kâra geçiş zamanı gibi hususlar değerlendirilir.
4. Teknolojik inceleme: Üretimde kullanılacak teknik ve teknolojiler ile, alternatif üretim teknikleri ve her tekniğe göre ortaya çıkacak ham ve yardımcı madde ihtiyaçları, bunların gerektirdiği makina ve teçhizât ile, bunlara âit girdi-çıktı analizleri, yerleşme planı, inşaat ve montaj işlerinin nasıl yapılacağı, tedârik kaynakları, istihdam edilecek personelin miktar ve özellikleri gibi hususlar bu bölümde değerlendirilir.
5. Hukukî inceleme: Yatırım projesinin hazırlanma safhasından kuruluş yerinin seçimi, yatırımın gerçekleştirilmesi, işletmenin faaliyete geçip malların pazarlanmasına kadar uyulması gereken kânun, tüzük ve yönetmelikler, yatırım üzerinde yapacağı muhtemel etkiler ve getireceği fırsatlar bakımından değerlendirilir.
Başlıca bu bölümlerden meydana gelen fizibilite etüdü ardından sonuç olumlu (yapılabilir) bulunursa, yatırım için bir ön proje hazırlanır. Daha sonra, kesin proje hâline getirilecek uygulamaya geçilir.''
