Tartışmaya katıl

Gecenlerde bir esnafla tanistim. Tatli bir muhabbet ortami olustu. Laf lafi acti, evvelce 4 is yeri calistirdigini, ilk 3'u acikken gunluk 2- 3 bin lira kazanci oldugunu hersey tikirindayken, malesef 4. dukkan ile kendi ipini cektigini, nasil battigini anlatti.

Yillar sonra eski calistirdigi genc elemanlara yaptiklari usulsuzlukleri, hirsizliklari dobra dobra anlatmalarini istedi ve anlattilar tek tek.

Son actigi dukkan bir restorant ve bulasikci ile baslayan kotulukler zinciri... Yapilan kotulugun farkinda ama su ustune cikaramama, daha fazla vakit harcama, diger dukkanlari ihmal etme, diger dukkanlardaki calisanlarin da  liga baslamasi vs vs..

Benim merak ettigim, hangi starbucks' da mal sahibi is basinda duruyor? McDonnalds, KFC falan binlerce... HD iskender? Butun subeleri Ankara merkeze bagli. Bu adamlar Trabzon HD iskenderi nasil kontrol ediyor, gol yemeden.

Mesela Starbucks da calismis otokontrol mekanizmasinin nasil isledigini bilen birisi olsa da detay alabilsek. Esnafla konusmamizda, elemanlarinin kendi urununu sattigindan bahsetmisti. Ben cogu zaman goruyorum 2 tane genc calistiriyor Starbucks, "aksama kadar 20- 30 kendi kahvemi satsam" dusuncesi ve bu durumlar icin firmanin uyguladigi seyler.

Mc Donald's isim hakkı satarak büyüdüğü için farklı değerlendirilmelidir. Her mağazanın sahibi farklı kişilerdir ve sadece mağazasından sorumludur.
Bazı yüksek kârlı markalarda da önüne geçilemeyecek kayıplar maliyet kalemi olarak hesaplanır. Yani, yönetim h ı r s ı zlık olduğunu bilir fakat bilmiyormuş gibi davranır.

Kamera, GPS takip, RFID etiketleme, MRP ve ERP yazılımlar, gelişmiş kasa ve stok kontrol sistemleri vs... Yani kısaca teknolojinin kullanılması artık olmazsa olmaz elbette.

Ayrıca maalesef, ne kadar büyürseniz o derece duygusuz (duygusallıktan uzak, realist) bir yapı oluşturmalısınız. Belirli bir hacimden sonra kişiler değil kurallar konuşmaya başlar. Olumsuz tarafları tartışılır elbette fakat şu anda mevcut global sistem içinde, cirolar büyüdükçe ister istemez bu şekle dönüşüyor işletmeler.

Peki ya eleman kendi etini ve bire bir benzeri ekmegini kendi satin alip kendi hamburgerini satmaya calisirsa? Starbucks'da kendi brownie' sini? Bunun olabilirligini hayretler icersinde o esnaftan dinledim.



Kesinlikle katiliyorum, Turkiye gibi ulkelerde insanlarin  lik yapma oranlari gelismis ulkelere gore daha fazla.


Solyle bir deney yapiliyor: Sizi bos bir odaya aliyorlar, elinize bozuk para veriyorlar yazi mi tura mi bilirseniz size 5 dolar verecegiz diyorlar. Bu deney 100 kiside denendigi taktirde %50 kazanma payi olmali degil mi? Bircok ulkede test ediyorlar. En durust ulke Ingiltere cikiyor, en kotu Turkiye sonra Cin. Aklimdan yazi tutmustum yazi geldi" diyor cikan kisi. Halbuki yalan



Presedurlerin cok yakindan takip edildigi firmalarda calismisligim var. Hepsinin onemini idrak ediyorum. Yukarda saydiklariniza ek sofistike bir CCTV duzenegi de diyebiliriz



Rakamlar icin tesekkurler, ozem verdigim bir konu.



Kesinlikle hatirlanmasi gereken soz

Kelimemiz "MRP" açılımını falan boş verelim, bu bir bilgisayar programı, melemen = 2 yumurta 100 gram domates ve 1 biber , sen artık dükkanında 1 adet melemen satarsan bu ürünü oluşturan hammaddeler senin stogundan çıkacak, bu program sayesinde biri 10 kilo biber alır giderse belki kimin aldığı tespit edilmez ama bu program sayesinde hiç değilse ilk gün malın eksildiği belli olur. bütün sistem bu mantıkta kontrol ediliyor. sorumluluk değil görev verilir. küçük firmalar sorumluluk verir büyük firmalar görev verir. küçük firma tuvaleti temiz tut der çalışanına, büyük firma bunu saatte bir temizliyeceksin der. o yüzden o mc donldsların starbucksların tuvaletinde, hep bir çizelge olur saat başı imza atılır,

buna kurumsallıkta denir, türkiyede büyük bir furyadır, her kobi küçük işletme orta ölçekli işletme kurumsal olucaz derler, onların gözünde kurumsallık hepimiz birbirimize beyfendi hanımefendi diyelim, bana rapor getirin, şimdi raporculuk oynayalım, verililerimiz nasıl falanda filanda.

mc donalds , 18 000 üzerinde restoran, her aklıma gelişinde her restoranda günde bir lira kazansa diye gelir, birde üniversitede hazırladığım tez, oda mc donalds la ilgiliydi, 5 yıl her gün kurumsalığın işletmenin, büyük markaların stratejelerini araştırdım, yurt dışında 2 ayrı dilde bitirdim tüm konularımı, büyük firmaların insanlara, verilere olan yaklaşımını öğrendim.

bugün birinci ayımda işten çıkarıldım, güzel ülkemde ki, kurumsallaşmaya çalışan büyük bir firmadan, firmanın sahibinin kızı 6 ay önce işe başlamış, kendisi mimar, ama oturduğu koltuk onu bilmem kaç milyon dolarlık bir firmanın pazarlama müdürü yapıyor, benim doğrularım, bana öğretilenler, benim fikirlerim hepsi bana verilen maaşla eşdeğerdir. anlayacağınız ben onla eş değer değildim, orada o oturuyorsa, o senden daha akıllıdır daha zekidir.

Neyse senin amca'ya dönelim, matematiği geçtim, o bahsettiğim programlarıda geçtim, ben hayatım boyunca kimsenin bir lirasına dokunmam istesemde dokunamam, ama beni eşşek, mal yerine koyan bir patronum olsa, her daim hakkıma çalmaya çalışan, anlıyacağınız pis bir karakter, yine çalmam, yemem, ama oradan çalanada mani olmam.

Ben çalıştığım bir ay boyunca yeni proje geliştireceğim diye, akşam 11 lere kadar çalışmama teşekkür etmeyip 10 dakika gecikince " bu konuda biraz hassasım diyen kadın"a bir teşekkür borçluyum, bundan sonra her hangi bir kuruma geçtiğim ilk an bende türkiyede ki sayısız genç gibi işe 10 dakika erken gelicem, patron gelince çalışıyor gibi yapıp geri kalan zamanlarımda sahibnden de ikinci el araba bakacağım,

Büyük zincir işletmelerde yöneticilik yapan birisi olarak şunları söyleyebilirim.Evet denetim mekanizmaları çok gelişmiştir.Hergün zorunlu raporlamalar vardır.Bu raporlamalarda kaç müşteri geldiği , müşteri başına satış , fiş başına satış , müşteri başına maliyet , satılan ürün ile giren ürün arasındaki fark raporlanır.Normal olmayan durum zaten bu şekilde tespit edilebiliyor.. Eğer fast food tarzı işlem yapılarak satılan bir ürünse her ürün hangi malzemelerden ne kadar kullanılarak yapıldığı bilinir ve buna göre hesaplanır.Kasalarda da fiş kesildiği için kaçak olma ihtimali çok düşüktür.Ayrıca yine gün sonunda bu kasalardan plu raporu alınarak hangi üründen kaçar adet satıldığı raporlanır.Bu arada işletmeye göre değişir ama genelde fire %0,8 ile %1 civarında kabul edilebilir durumdadır.Bunda da fireler imza ile kayıt altına alınır.

Yani kısaca söylemek istediğim , zincir olursanız bu sistemi oluşturmak çok zor değil.

türk kafası ile Avrupa kafası farklıdır. Özellikle alman zihniyeti çok farklıdır.
üsteki yazıda belirtilenler aynen doğrudur.
iç denetlemeler ,gizli müşteriler, herşeyi kayıt altına alınması, eğitimler ,oryantasyonlar,
büyük şirket ve küçük şirket kendini hemen belli eder. sistemli işyeri her zaman kazanır.

1-Prosedür, reçete, talimat, eksiksiz kayıt, zimmet, yaptırım, raporlama, standartlara uygun iç denetim faaliyeti.
2-Görev, yetki ve sorumlulukların doğru belirlenmesi.

gozlemledıgım kadarıyla starbucksta dokulen yada zıyan olan bı seyı bıle gosterıyolar.mc donaldsta patates sayılmıyo ama hamburger ekmegını etını sayıyolar.illa ki kücük sapmalar oluyordur belli bir mebagdan sonra farkına varıyolardır.unutmadan dile getirim bjkstore besıktas magzasını arastırın yapılan olaylar gun yuzune cıktı orda dahı boyle bı mekanızma yok.olan olaydan baya bı sure sonra gun yuzune cıktı