Merhaba,
"Yeni Ekonomi" Türkiye'de de bazı sosyal gruplar tarafından tartışılıyor.13-14 Nisan 2001 tarihinde gerçekleştirilen yeni ekonomi zirvesi hakkındaki detaylı bilgilere
http://www.yeniekonomizirvesi.com/icerik.html adresinden ulaşabilirsiniz.
Yine bu konuya yönelik olarak Türkiye Bilişim Vakfının 2000 Kasım ayında yayınladıkları raporu sizlere sunmak istiyorum:
Yeni Ekonomi İçin İlk Beş
Hazırlayanlar:
Bülent Gönç
Haluk İnanıcı
Hüseyin Kızıltay
Prof. Dr. Selahattin Kuru
Tuğrul Tekbulut
Lütfü Yenel
Kasım 2000
İstanbul
ÖZET
İçinde bulunduğumuz günlerde Dünyamızda çok hızlı bir değişim yaşanmaktadır. Küreselleşen ekonomide ekonominin sürücü güçleri geleneksel sanayi alanlarından bilgiye dayalı iş kollarına kaymaktadır. Türkiye bu gelişmelerin gerisinde ve dışında kalmak tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bu tehlike bir fırsat olarak da görülebilir, kısa zamanda alınabilecek tedbirlerle ülkemiz yeni ekonominin önemli oyuncularından bir haline gelebilir.
Türkiye Bilişim Vakfı’nın bu strateji raporu yeni ekonomiye geçiş için atılması gereken adımları beş başlık altında özetlemektedir:
· İnsangücü ve eğitim
· Hukuk
· İletişim altyapısı
· Devletin yapılanması
· Girişimcilik
Raporda bu beş alanda yapılması gerekenler ele alınmıştır.
I. GİRİŞ
İçinde bulunduğumuz günlerde Dünyamızda çok hızlı bir değişim yaşanmaktadır. Bir yandan ekonomiler birbirine entegre olup, dünya globalleşirken ekonominin sürücü güçleri de geleneksel sanayi alanlarından bilgiye dayalı iş kollarına kaymaktadır. Türkiye bu gelişmelerin gerisinde ve dışında kalmak tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bu tehlike bir fırsat olarak da görülebilir. Kısa zamanda alınabilecek tedbirlerle ülkemiz yeni ekonominin önemli oyuncularından bir haline gelebilir.
Türkiye Bilişim Vakfı’nın bu strateji raporu atılması gereken adımları beş başlık altında özetlemektedir.
Yeni ekonomiye geçiş için en önemli beş alan şöyle belirlenmiştir:
· İnsangücü ve eğitim
· Hukuk
· İletişim altyapısı
· Devletin yapılanması
· Girişimcilik
Eğitim
Bilgiye dayalı ekonomilerin birincil kaynağı bilgi üretebilecek eğitim düzeyi yüksek yurttaşlardır.
Hukuk
Yeni Ekonomi devriminin toplumda yarattığı değişmeler hukuk alanını da dönüşmeye zorlamaktadır. Bu süreçte bir yandan tümüyle yeni hukuk alanları açılırken, mevcut hukuk sisteminin de değişmesi önemli bir gereksinim haline gelmektedir.
İletişim Altyapısı
Sanayi Toplumu ülkeleri saran kara ve demiryolları ile yürürken Yeni Ekonomi düzeni elektronik ağlar üzerinde yürümektedir. Elektronik ağlar üzerinde yürüyen dünya ekonomisiyle bütünleşebilmek için güçlü bir iletişim altyapısı zorunludur.
Yeni Ekonomi için Devlet
Yeni Ekonomi düzenine uyum sürecinde devlete büyük görevler düşmektedir. Devlet teknolojik ilerlemenin oluşturduğu bu devrimi iyi anlamalı, kendini yeniden yapılandırmalı, değişime öncülük etmeli ve faaliyetleri toplum düzeyinde koordine etmelidir.
Girişimcilik
Yeni Ekonomik düzeni kuran teknolojik gelişmelerin büyük bir çoğunluğu küçük girişimciler tarafından gerçekleştirilmiştir. Teknoloji girişimciliği, risk sermayesi teşvik edilmeli, sermaye piyasasının önündeki engeller kaldırılmalıdır.
II. İNSAN GÜCÜ GEREKSİNİMİ VE EĞİTİM
Bilgi toplumuna doğru gelişmekte olan ülkemiz bilişim alanında çok ciddi bir insan gücü darboğazı ile karşı karşıyadır. Bilişim alanındaki insan gücü açığı son olarak yurt dışından eleman getirtilmesi zorunluluğunu doğurmuştur.
Bilişim konusunda ülkemizde kronikleşen insan gücü açığı, bir sorun olarak ilk kez 1992 yılında, Dünya Bankası tarafından hazırlatılan ‘Turkey: Towards an Information-Based Economy’ başlıklı raporda vurgulanmıştır. Bundan 10 yıl öncesi için yapılan analizde, yıllık 5000 kişilik gereksinimin ancak 800 kadarının birincil kaynaklardan (4 yıllık bilgisayar mühendisliği mezunları, 2 yıllık bilgisayar programcılığı mezunları ve meslek lisesi mezunları), kalanının ikincil kaynaklardan (diğer 4 yıllık üniversite mezunları, üniversiteler tarafından düzenlenen kurslar, özel eğitim kuruluşları tarafından düzenlenen kurslar ve meslek içi eğitim) karşılandığı belirtilmekte, bu çarpık durumun düzeltilmesi ve artan insan gücü gereksiniminin karşılanabilmesi için önlemler önerilmektedir.
Bugün üniversitelerdeki bilgisayar mühendisliği programları sayısı önemli ölçüde artmış; yeni kurulan vakıf üniversitelerinin katkıları ve Türkiye için eleman yetiştiren KKTC üniversiteleriyle birlikte toplam bilgisayar mühendisliği kapasitesi 1600’e ulaşmıştır. Ancak bu artış, yeterli değildir. Nitekim, Cisco Systems tarafından IDC’ye yaptırılan bir araştırmaya göre, yeni dünya ekonomisine girmekte olan 12 ülke arasında İnternet ve networking alanında yetişmiş eleman açığı bakımından Türkiye, Güney Afrika’dan sonra en kötü durumda olan ülkedir. Bu çalışmaya göre yalnızca İnternet ve networking alanında Türkiye’deki eleman açığı 2000 yılı için 5500 olarak kestirilmekte ve açığın 3 yıl içinde 20500’e ulaşacağı belirtilmektedir. Bilişimin diğer alanları da göz önüne alınırsa bu açığın çok daha ciddi boyutta olduğu görülebilir.
Bilişim alanındaki insan gücü açığı Bilgi Toplumuna dönüşüm sürecinde olan ve yeni dünya ekonomisine girmekte olan Türkiye’nin önündeki en önemli engel durumundadır. Bu engelin ortadan kaldırılması için gerekli önlemler hemen alınmalıdır. Genç nüfusu ile Türkiye’nin Yeni Ekonomi’ye geçişte ve Bilgi toplumuna dönüşümünde başarılı olamaması, Türkiye’nin yakın gelecekte önemli bir üretim ve işsizlik sorunu ile karşı karşıya kalmasına yol açacaktır.
Bilişim insan gücü açığının giderilmesi için çözüm aranırken varolan kalıpların dışına çıkılması gerekecektir.
Bu alanda alınması gereken önlemler aşağıda
· Bilişim Elemanı Yetiştirme kapasitesinin Arttırılması
· Bilişim Öğretim Elemanı Yetersizliğinin Giderilmesi
başlıkları altında ele alınmıştır.
Bilişim Elemanı Yetiştirme Kapasitesinin Arttırılması
· Üniversitelerde her dalda yaygın ve kapsamlı zorunlu bilgisayar okuryazarlığı dersleri konmalıdır.
· Üniversiteden mezun olan her öğrenci birden fazla sayıda bilgisayar dersi almış olmalıdır.
· Bilgisayar mühendisliği bölümlerinin sayıları ve kapasiteleri arttırılmalıdır.
· Vakıf üniversiteleri, yeni bilgisayar mühendisliği bölümleri açmaları ve varolan kapasitelerini arttırmaları için özendirilmelidir.
· Yalnızca üniversite düzeyinde değil, orta öğretim düzeyinde de bilgisayar okur yazarlığı eğitimine önem verilmeli, bilgisayar bölümü olan meslek okullarının sayısı ve kapasiteleri artırılmalı, altyapı olanakları iyileştirilmelidir.
· Ara işgücü açısından iki yıllık yüksek okulların sayısı artırılmalıdır.
· Uzaktan eğitim özendirilmeli ve yaygınlaştırılmalıdır.
Bilişim Öğretim Elemanı Yetersizliğinin Giderilmesi
Bilişim elemanı yetiştirme kapasitesinin yetersizliği sorununun altında bilişimöğretim elemanı yetersizliği yatmaktadır. Bilişimöğretim elemanı yetersizliğinin giderilmesi için aşağıdaki önlemler alınmalıdır:
· Diğer dallarda fazla olan öğretim elemanları bilgisayar okuryazarlığı dersleri verebilecek elemanlara dönüştürülmelidir. Bu dönüşümü sağlayacak “yeniden eğitim” için özel programlar hazırlanmalı ve bu programların yürütülmesi için üniversiteler özendirilmelidir.
· Bilgisayar mühendisliği bölümlerinde varolan öğretim elemanı açığının ve yeni açılacak bölümlerin gereksinimin karşılanması için bilgisayar mühendisliği dalında öğretim üyeliği özendirilmeli ve diğer alanlardaki öğretim elemanlarından uygun olanlarının bilişim alanına kaydırılması sağlanmalıdır. Bunun için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
· Gerek bilgisayar okuryazarlığı derslerini verecek öğretim elemanlarının yetiştirilmesi (yeniden eğitimi) , gerekse bilgisayar mühendisliği bölümleri için öğretim elemanı yetiştirilmesi için belirli üniversitelere özel görev verilmelidir.
· Özel sektörün bilgisayar alanında eleman yetiştirilmesine katkısı özendirilmelidir. Bu amaçla bürokratik engeller kaldırılmalı, özel eğitim kurumları devlet tarafından desteklenmelidir.
III. HUKUK
Bilişim devrimin hukuk alanında yarattığı değişim; bir yandan mevcut hukuk sisteminde, içeriğinde değişim diğer yandan yeni hukuk konularının doğması şeklinde iki yönde ortaya çıkmaktadır. . Bilişim devriminin hukukta yarattığı değişimler kavranmalı ve gerekli düzenlemeler yapılmalıdır ;
Hukuk alanında yapılması gerekli düzenlemeler aşağıdaki başlıklar altında toplanmıştır:
· Hukuk usulü
· Elektronik imza
· Servis sağlayıcı sorumluluğu
· Elektronik ortamda işlenen suçlarda uluslarası işbirliği
· Kişisel verinin korunması
· Tüketicinin korunması
· Elektronik ödeme
· Telif hakları
· Elektronik ortamda haksız rekabet
· Vergi hukuku
· İşyeri muhasebesi
· Gümrük hukuku
· İsimler, alan adları ve markalar
· Kamu alımlarında elektronik ortamın kullanılması
· Elektronik ortamda ticari kimlik
Hukuk Usulü
Elektronik ortamda elde edilen veya muhafaza edilen delillerin tanınmasının değerlendirilmesi:
· Elektronik kayıt tutma teknik şartlarının belirlenmesi ve bu kayıtların kamu mercileri tarafından belge olarak kabulü ile ilgili ilkelerin saptanması
· Ticaret Kanunu, Borçlar Kanunu ve Hukuk Usulu Muhakemeleri Kanunu'nda, ve Vergi Usul Kanunu, Bankalar Kanunu gibi ilgili kanunlarda gerekli değişikliklerin yapılması
· Elektronik ortamda oluşturulan yabancı belgelerin geçerliliği konusuna, onay kurumları ile ilgili düzenlemeler sırasında yer verilmesi
· Elektronik sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar ile ilgili olarak kanunlar ihtilafı kurallarının gözden geçirilmesi, elektronik tahkim konusunun incelenmesi
Elektronik İmza
Gönderilen bilginin gizliliği, bütünlüğü ile kimlik doğruluğunu sağlayan elektronik imzanın, ayrı bir mevzuatta düzenlenmesi:
· Elektronik imzanın bir türü olan sayısal imzanın alt yapısının tamamlanması halinde, bu imzanın yazılı imza ile aynı güce sahip olduğuna ilişkin yasal değişikliğin yapılması
· Sayısal imzanın unsurlarından olan açık anahtar (public key) ile ilgili onay kurumlarının, kamu veya özel sektör yapısında olup olamayacağının tartışılması; özel sektör yapısında olması halinde, bunların kontrolleri ve kendilerine verilecek yetki açısından kamusal nitelikli bir yetkili makama ihtiyaç duyulup duyulmayacağı; yetkinin verilme şeklinin hukuki niteliği saptanması
· Sayısal imza ile ilgili onay kurumlarının vereceği sertifikalarda hukuken bulunması gereken özelliklerin tespiti
· Sayısal imza ile ilgili gizli anahtarın (private key) tevdi edilip edilmeyeceği, edilecekse nereye ve nasıl tevdi edileceği hususları ile kamunun şifreli bilgiye (suçun önlenmesi gibi amaçlarla) ulaşabileceğinin kabulü halinde, bu erişimin kapsamı, sınırları ve şeklinin ne olacağına ilişkin kuralların saptanması
· Sayısal imza ile ilgili onay kurumlarına, sayısal noterlik yetkisinin verilip verilemeyeceğinin araştırılması
Servis Sağlayıcı Sorumluluğu
Servis sağlayıcıların sorumluluğu ve bunun kapsamı ile ilgili (özellikle aldatıcı içerik, pornografi, ırkçı ve şiddete yönelik muhteva, hakaret, telif ve komşu haklar ve haksız rekabet açısından) şartların ve ilkelerin belirlenmesi
Elektronik Ortamda İşlenen Suçlarda Uluslar arası İşbirliği/Düzenleme
Elektronik ortamda gerçekleştirilen veri iletişimi ile ilgili olarak, Ceza Kanunu’nun genel hükümleri arasında yer alan, "Türkiye'de işlenen suç", "yabancı ülkede işlenen suç" kavramlarının yeniden tartışılması; sanığın başka ülkede olması halinde dava açma, sorgulama, delil toplama hususları, eylemin her iki ülkede de suç sayılmasını gerektirdiğinden, elektronik suçlarda ülkeler arasında asgari uzlaşma ortamının yaratılması ve bu konudaki uluslararası çalışmalara ülkemizin aktif biçimde katılması
Kişisel Verilerin Korunması
Elektronik işlemler sırasında açıklanan, kişisel verilerin gizliliği ve korunması konusunu da içeren ve Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan, "Kişisel Verilerin Korunması Kanun Tasarısının" bir an önce yasalaşması
Tüketicinin Korunması
Tüketicinin Korunması ile ilgili mevzuatın elektronik ticaret açısından yeniden gözden geçirilmesi; uyuşmazlıklar ile ilgili elektronik ombudsman ve tahkim konuları üzerinde durulması; sanal ürünlerde ürün sorumluluğu; aldatıcı, yanıltıcı, istismar edici, mal ve can güvenliğini tehlikeye atıcı reklamlara karşı tüketicinin korunması; satış sonrası servis, teslim, sipariş gibi kavramların irdelenmesi, OECD'de tartışılan ve sipariş-ödeme ile ilgili charge-back sistemlerinin incelenmesi gerekli hukuki düzenlemelerin yapılması
Elektronik Ödeme Sistemi
Elektronik ödeme araçları arasında yer alan elektronik parayı çıkaracak olan kurum veya kurumlar ve bunlarla ilgili hukuki çerçeve ile elektronik paranın ihracına ilişkin koşulların belirlenmesi; elektronik ödeme sistemlerinde faaliyet gösterecek operatörlerin düzenleme yapılması, elektronik ödeme araçlarını verenler ile kullananlar arasındaki sorumluluk dağılımının düzenlenmesi, ispat yükü konularının düzenlenmesi
Telif Hakları
Telif hakları ve komşu haklar ile ilgili Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda yer alan çoğaltma, umuma arz, dağıtım yetkilerinin elektronik iletişim açısından yeniden gözden geçirilmesi gerekli düzenlemenin yapılması
Elektronik Ortamda Haksız Rekabet
Elektronik ticaret ortamında haksız rekabet, aldatıcı içerik ve reklamların yasaklanması
Vergi Hukuku (Elektronik Ortamda Vergileme)
Vergileme ilke ve kurallarının elektronik ticaret dikkate alınarak gözden geçirilmesi; elektronik ticaret ortamının vergi denetimini güçleştirmesi nedeniyle, muhtemel vergi geliri kayıplarının telafisi için, iletişim teknolojisinin sunduğu olanaklardan, özel sektörden yararlanılması gerekli düzenlenmesinin yapılması
İşyeri Muhasebesi
İşyeri muhasebe kayıtlarında, elektronik ticaretin ayrı bir kalem olarak tutulmasını sağlayıcı düzenlemeler yapılması
Gümrük Hukuku
Gümrüklerle ilgili olarak, fiziksel teslimin ucuz, kolay ve zamanında yapılmasını sağlayan tedbirlerin, düzenlemelerin üzerinde durulması; ürünlerin sanal teslimi konusunda DTÖ (Dünya Ticaret Örgütü) nezdinde başlatılan elektronik ticaret ve gümrükleme çalışmalarının yakından izlenmesi, gerekli düzenlemelerin yapılması
İsimler, Alan İsimleri, Markalar
İnternette kullanılan, birinci derece jenerik ve ülkeler ile ilgili alan isimlerinde uluslararası düzeydeki gelişmelere uyumlu temel ilkelerin saptanması, bu ilkelerin, ikinci derece alan ismi tahsisi yapan kurum veya kuruluşlar tarafından gözetilmesinin temini ; ikinci derece alan isimlerinin marka olarak tescili hususu ve bu tescilin tâbi olacağı şartların belirlenmesi, çıkacak uyuşmazlıkların çözümü için gerekli düzenlemelerin yapılması
Kamu Alımlarında Elektronik Ortamın Kullanılması
Kamu alımlarında elektronik ortamın kullanımı ve kapsamı konusunda yasal ilkelerin saptanması
Elektronik Ortamda Ticari Kimlik
Geleneksel ticarete taraf olan kişi, kurum ve kuruluşların mevcut yasal statüleri ve fiili durumlarının, elektronik ticaret gerekleri çerçevesinde yeniden düzenlenmesi
IV. İLETİŞİM ALTYAPISI
Ülkelerin milli gelirleri ile telekom alt yapılarının doğru orantılı olduğu gözlemlenmektedir. Bu veri milli gelirini artırmış ülkelerin telekom alt yapılarını daha hızlı geliştirdiği gibi okunabilir. Ancak daha doğru olanı, telekoma yatırım yapan ülkelerin milli gelirlerini daha hızlı artırdığını kabul etmektir.
Telekom alt yapılarının gelişmesi geçtiğimiz yüzyılda, kamu politikaları doğrultusunda, devletin sahip olduğu telekom şirketlerinin yatırım politikalarına bağlı idi. Ancak çağımızda iletişim hizmetlerinin liberalleştirilmesi ile beraber, telekom alt yapısı, özel sektörün de yatırımlarıyla çok daha hızlı bir gelişme göstermektedir. Dolayısıyla, bu konuyu artık “liberalleşme ve özelleştirme” yaklaşımları dışında ele alabilmek mümkün değildir.
İletişim altyapısı konusunda tapılması gerekenler aşağıda
· İletişim Hizmetlerinin Özelleştirilmesi ve Rekabete Açılması
· Fiziki Altyapının Geliştirilmesi ve Yatırımlar
başlıkları altında ele alınmıştır.
İletişim Hizmetlerinin Özelleştirilmesi ve Rekabete Açılması
· Bağımsız düzenleyici kurumun (Telekom Üst Kurulu) çalışmaları etkin hale getirilmeli ve telekom servislerinin pazara sunulmasında özel şirketlere hızla yol açılmalıdır.
· İletişim hizmetleri rekabete açılarak kalitesi artırılmalıdır. Tüketicinin en kaliteli hizmeti, en ekonomik şekilde temin etmesi esas alınmalı, tüketiciye seçme şansı tanınmalıdır.
· Lisanslar verilirken ve gelir paylaşımlarında özel telekom şirketlerinin, yatırım yapabilecek şekilde gelir elde etmeleri gözetilmelidir. Gelirin gereğinden fazla devlet tarafından paylaşılması, tüketicinin kalitesiz ve pahalı servis alması sonucunu doğurabilmektedir.
Fiziki Altyapının Geliştirilmesi ve Yatırımlar
· Telefon penetrasyonunun artırılması sürekli bir hedef olmalıdır. Kurulu telekom sistemlerindeki yazılım ve donanım güncellemeleri hızla yapılmalıdır (N7, ISDN vs. gibi).
· IP omurgası geliştirilmelidir. Yurt dışı IP çıkış kapasiteleri hızla artırılmalıdır. İnternet Dial-up port ve Geniş Bandlı IP (ADSL, LMDS) alt yapısı geliştirilmelidir.
· Bu yatırımların Türk Telekom yanında özel şirketler aracılığıyla da yapılmasına izin verilmelidir.
· Fiziki alt yapının geliştirilmesinde, genel düzenleyici, özendirici ve yönlendirici çabalara ihtiyaç vardır. TUENA (Ulusal Enformasyon Altyapısı) projesi gibi çok önemli bir çalışmanın sağlıklı ve güncel tutulması ve paylaşılması gereklidir.
V. YENİ EKONOMİDE DEVLET
Yeni ekonomiye geçişte devlete yön gösterici, gerekli altyapıyı sağlayıcı, koordine edici görevler düşmektedir. Bu görevler, popüler düzlemde kullanılan “dijital devlet”, “elektronik devlet”, e-devlet kavramlarıyla tam olarak tarif edilemez. Bu tarifler devleti bir “elektronik servis sağlayıcı” kavramına sıkıştırmakta ve yeni ekonomiye geçişte devletin görevlerini “devletin mümkün olduğunca bilgisayarlaşmasına” indirgemektedir. Oysa bilişim teknolojilerinin verdiği olanaklarla ekonomik, sosyal ve de bilimsel platformda devrimsel değişimler gerçekleşmekte, ülkesel ve global çapta kişi, kurum, toplum, devlet gibi toplumsal unsurların arasında pasif değil tam tersine karşılıklı aktif olmaya dayanan bambaşka ilişki biçimleri gelişmektedir. Devletin bu değişimi görmesi, “kamusal güçle” donatılmış merkezi bir yapı olarak, bilişim toplumu için çeşitli toplumsal faaliyet alanlarında altyapıyı sağlaması, yeni ekonomik düzene geçiş için toplumsal eylem planlarını hazırlaması, yerel devlet örgütlenmelerine ve belediyelere bu sürece uyum göstermesi için gerekli yönlendirmeleri vermesi gerekmektedir.
Aşağıda, devletin yapması gerekenler
· Faaliyetlerin Koordinasyonu ve Örgütlenme Sorunu
· Bakanlıklar Arası Eylem Planı
olarak iki başlık altında sıralanmaktadır.
Faaliyetlerin Koordinasyonu ve Örgütlenme Sorunu
Türkiye’de devletin yeni ekonomiye düzene uyum sağlamasını sağlayacak olan uzun vadeli bir planı olduğunu söylemek zordur. Sekizinci beşyılllık planda (2001-2005) böyle bir merkezi plan yer almamıştır. Türkiye Bilişim Vakfı , böyle bir planı hazırlamak, yürütmek, topluma tanıtmak, icracı birimler arasında koordinasyonu sağlayabilmek için bakanlık düzeyinde bir örgütlenmenin gerekli olduğuna inanmakta ve Bilişim Bakanlığı’nın kurulmasını önermektedir.
Bakanlıklar Arası Eylem Planı
Yeni ekonomiye geçiş için aşağıda belirtilen alanlarda pilot projeler geliştirilmeli ve bu projelerin gerçekleştirilebilmesi için bütçe kaynakları yaratılmalı varolan bütçeler artırılmalıdır. Çalışmalar, Bilişim Bakanlığı’nın koordinasyonunda kurulacak bakanlıklar arası bir komite ile yönetilmelidir.
Elektronik İdare (“E-devlet”)
“E-devlet”, bilişim teknolojilerinin kullanılmasıyla devlet hizmetlerinin iyileştirilmesi, maliyetlerinin düşürülmesi; devletin toplumun ve iş hayatının karşısına yeni ve etkin bir yüzle, istendiği an çıkabilmesi için çok önemli bir fırsat olarak karşımızdadır. E-devlet bağlamında düşünülmesi gereken çalışmalardan bazıları aşağıda verilmiştir:
· Devletin bilişim teknolojilerine göre yeniden yapılandırılması
· Mevcut kamu hizmetlerinin modernizasyonu
· Yurttaşlara, ticari ve ticari olmayan kuruluşlara yeni hizmet vasıtalarının geliştirilmesi
· Elektronik dilekçe, elektronik başvuru ve yanıt alma yöntemlerinin geliştirilmesi
· Kamu verilerinin elektronik ortama geçirilmesi ve ücretsiz dağıtımı
· Devlet organlarının birbiriyle elektronik ortamda iletişimini sağlayacak devlet ağının (KAMU-NET) geliştirilmesi
Yeni Ekonomi için Toplumsal Mutabakat
Yeni ekonomi bir yandan çok büyük fırsatlar açarken, birçok sorunu da beraberinde getirmektedir. Yeni ekonomiye geçiş, eski ekonomik düzenin içinde kalmış işveren, işçi ve memur kesimlerinin çıkarlarını zedelemekte ve onları tümüyle ekonomik ve toplumsal yaşamın dışına itmektedir. Verimsiz ve rekabet gücü düşük işletmeler kapanmakta, kamu ve özel sektörde işgücü talebi azalmakta; işsizlik artarken gelir dağılımı bozulmaktadır. Bu sürecin oluşturduğu toplumsal baskılar nedeniyle devlet gelişimi yönlendirici ve sürükleyici bir rol üstlenmek yerine, gelişime direnç göstermekte, böylece ülkemiz bedelinin birçok kuşaklar boyunca ödeneceği bir geri kalmışlığa tekrar itilmektedir.
Toplumun tüm kesimlerine bu dönüşüm iyi anlatılmalı, insanlarımıza Yeni ekonomide varlıklarını sürdürebilecekleri bilgi ve becerilerin kazandırılması için eğitim seferberliği başlatılmalıdır. Devlet, yeni ekonominin geleceğimiz olduğunu herkese anlatmakta ve yarınlarımızı feda etmemek için toplumsal mutabakatı sağlamakta baş rolü üstlenmelidir.
Kültürel hayatın ve Türkiye’nin Elektronik Varlığının Korunması
· Multimedya ve yaratıcı haklarının korunması
· Araştırma ve buluşçuluğun özendirilmesi ve korunması
· Telif ve patent koruması dışında kalan kültürel, bilimsel, teknolojik varlık ve birikimin elektronik ortama geçirilmesi ve ücretsiz dolaşımının sağlanması
Özel Hayatın Korunması İçin Hukuki Çerçeve Oluşturulması
· Kişisel verilerin, eletronik yazışmaların gizliliği, korunması için gereken hukuki çerçevenin oluşturulması
· Sayısal dokümantasyonun ve elektronik imzanın korunması
Devlet Ağının Sürekliliği ve Güvenliği
· Devlet hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi, kesintisiz çalışabilmesi Devlet ağının verimli ve kesintisiz bir şekilde çalışması zorunludur. Bunun için gerekli altyapı yatırımlarının planlı ve zamanlı bir şekilde yapılması, bakım çalışmalarının aksatılmadan sürdürülmesi önemli bir konu haline gelmektedir.
· Devlet ağına yetkisiz kişilerin ulaşımının engellenmesi, sistemin iç ve dış saldırılara karşı korunması ve güvenliğinin sağlanması Yeni ekonomide devletin önem vermesi gereken önemli konulardan biri olmaktadır.
VI. GİRİŞİMCİLİK
Yeni ekonomiye geçen dünyamız büyük bir girişimcilik patlamasına sahne olmaktadır. Yeni ekonomi denilen gelişimin motoru olan bilişim ve iletişim teknolojilerinin en hızlı geliştiği ABD’de bu gelişim girişimci genç insanların kurduğu küçük firmalar tarafından gerçekleştirilmiştir. Özellikle Silikon Vadisi adı verilen bölgede geçtiğimiz yılda onbinlerce küçük şirket kurulmuş, bu şirketler çok önemli teknolojiler geliştirmiş, şu anda da uzun bir süredir enflasyonsuz büyüme gösteren ABD ekonomik mucizesinin motoru olmuşlardır.
Girişimciliğin bu konuda ne kadar önemli olduğunu başka olumlu örnekler üzerinde de inceleyebiliriz. Örneğin Taiwan, devlet destekli girişimicilik ile dünya çapında firmalar kurmuştur. Dünya çapında söz sahibi firmalar geliştiren ülkelerden biri de İsrail olmuştur İsrail ayrıca enkübatör (kuluçka) firma geliştirme fikrinin de yaratıcısı ve ilk uygulayıcısı olmuştur. Japonya ve Avrupa Birliği ülkeleri bu alanlarda gelişmenin ardında kalmışlardır.
Ülkemizde güçlü bir girişimcilik kültürü vardır.Bu nedenle ülkemizin yeni ekonomide gelişme modeli girişimciliğe dayandırılmalıdır. Girişimciliğin en büyük desteği risk sermayesi ve risk sermayesinin karını realize edebilmesine olanak sağlayan borsalardır. Ülkemizde son yıl içinde İMKB büyük bir gelişme göstermiş ve tasarrufların aktığı bir numaralı mecra haline gelmiştir. Bu son derece olumlu bir gelişmedir.
Girişimciliğin geliştirilmesi konusunda aşağıdaki önlemler alınmalıdır:
· Risk sermayesi yatırımları ülkemizde devlet tarafından teşvik edilmelidir.
· Yabancı şirketlerin ülkemize gelmesi teşvik edilmelidir.
· Proje sahipleriyle sermaye sahiplerini bir araya getiren ortamlar geliştirilmelidir. Kuluçka firmalarının kurulması vergi teşvikleri ile teşvik edilmelidir. Kuluçka aşamasını geçen proje ve firmalar sermaye desteği bulmalı ve bu sermaye şirket başarıya ulaştıktan sonra borsada karını realize edebilmelidir.
· Sermaye piyasası mevzuatı gözden geçirilmeli, yeni şirketler pazarına girişler kolaylaştırılmalıdır. Teknoloji şirketlerinde çalışanların da birer girişimci gibi çalışmalarını sağlayacak “stock option” gibi uygulamaların önündeki hukuksal engeller kaldırılmalıdır.
· Ülkemiz girişimcilerinin yabancı borsalara tanıtımı yapılmalı, şirketlerimizin likiditenin daha bol olduğu borsalarda yatırımcı bulmasının önü açılmalıdır.
· Şirket birleşme ve satın almalarını engelleyen hukuki ve mali engeller kaldırılmalıdır. Şirketlerin hisse değiş tokuş aracılığıyla birleşmelerinin hukuksal zemini kurulmalıdır.
VII. SONUÇ
Ülkemizin yeni Dünya ekonomisinde söz sahibi olabilmesi için atılım yapması gereken en önemli beş alan
· İnsan gücü ve eğitim,
· Hukuk,
· İletişim altyapısı,
· Devlet yapısı, ve
· Girişimcilik
olarak belirlenmiş olup bu raporda bu beş alanda öncelikle yapılması gerekenler ele alınmıştır. Bu beş alana gereken önemin verilmesi durumunda ülkemizin eline Dünya ekonomisinde önde gelen bir yer yakalamak üzere tarihi bir fırsat geçebilecektir.
