Sevgili Yasin,
Sayfanin en altinda Yorum Yaz (Bu yazi hakkindaki yorumlarinizi yazabilirsiniz.) baslikli bir pencere goreceksin. Iste bu pencerenin icine konuya eklemek istedigin yeni yazilari yazip ardindan [Yorumu gonder] butonunu tiklamalisin. Boylece konu hakkinda her katilimci (konuyu acan da dahil) akis sirasina uygun olarak yazilarini eklemis olur.
Gelelim verdigin farazi ornege...
Herhangi bir ise girismeden once senaryo hazirlaman gerekiyor. Yani isi baslatmak, uretimi gerceklestirmek icin gerekli yatirim planlanmasi. Yani Turkce'si kac para ile ise baslayacagini bilmelisin. sen verdigin ornekte Findik Kiracagi'ni baskasina yaptiracagini soyluyorsun yanlis anlamadiysam. Yani Fason urettirmis olacaksin bu durumda. Bu sekilde kabul edip ona gore devam edelim. Asagida aklimin erdigince maddeler halinde sirlamaya calistim:
1- Dokum icin gerekli kaliplarin hazirlanmasi icin harcanacak zaman ve parayi hesaplamalisin. Yaptiracagin kaliplar belki sana ait olacak fakat bu kaliplarin maliyetini hesaba katmalisin oncelikle. Hesaplaman gereken zaman derken aslinda uretimden satisa, satistan tahsilata kadar gecen sure icinde yani herhangi bir ticaretin ozu olan malin paraya cevrilmesi sureci icinde isin icine katilan tum is gucu ve emegin ucret cinsinden hesaplanmasidir.
2- Dokum icin gerekli demirin yani hammaddenin bir tek makina icin ne kadar kullanilacagi, maliyeti, varsa firesi ile kullanilacak diger malzemeler orn. baglanti elemanlari, takoz veya ayaklar, kaplama veya boya maliyeti, motor kullanilacaksa bunun ve diger elektrik kumanda panosu ve malzemeleri vs.. Ayrica FK icin kullanim kilavuzu, garanti belgesi ve benzeri dokumanlar bastiracaksan bunu da makinenin maliyetine eklemen gerekir.
3- Uretecegin ve/veya satacagin urun bir tur makina oldugu icin musterilerine belirli bir sure (en az 1 yil) calisabilirlik garantisi vermelisin. Bunun icin ise yapacagin her kac makinede yaklasik yuzde kac ariza (parca kirilmasi, asinma, uretimden kaynaklanabilecek hatalar vb.) cikabalicegini verilere dayanarak tahmin etmendir. unutma ki garanti kapsaminda degistirecegin her parca, sarfedecegin iscilik birim mamul icin maliyet olusturur. Bunlari da hesapladiktan sonra gereken yuzde ile yapacagin ilk makineye maliyeti bindirmelisin.
4- Bir adet FK (findik kiracagi)'nin uretilip satilmasi icin gecen sure icinde gerceklesecek genel giderlerini hesaplamalisin. Bunlar isyerinin kirasi, elektrik, su, telefon, yol ve yemek masraflari, ofis elemanlarinin (varsa tabi) ucret giderleri vs olabilir. Musterilerine gosterip demo yapabilmen icin ilk FK'ni siparis almadan yaptirman gerekecek. Bunu kuracagin veya saklayacagin yerin kirasini ve diger giderlerini hesaplamalisin.
5- Isini yapmak icin bilgisayar, cep telefonu, ofis mobilyasi vs gibi bir takim uzun omurlu kullanim araclardan faydalaniyorsan bunlari tahmin edecegin omurlere gore birim zamana bolup onlari da maliyetine katmalisin. mesela bilgisayarini 2 yil sonra degistirmen gerektigini dusunuyorsan ve degeri atiyorum 500 ytl ise her ay icin sana bindirecegi maliyet (500 ytl / 24 ay) yaklasik 20 ytl.dir. digerlerini de ona gore hesaplayabilirsin.
6- Pazarlama ve satis maliyetlerini hesaplamalisin. Tanitim yaparken ne tur araclardan faydalanacaksin. Telefon, brosur, afis, pankart veya daha ileriye gidelim radyo ve televizyon reklami. Bunlar icin harcayacagin para toplam maliyetinin artmasina sebep olacaktir.
7- Son olarak da eger tum sermayeni bir bankadan kredi olarak almis olsaydin harcadigin paralarin, satisi yapip sana geri donene kadar gecen sure icinde sana ne kadar kredi faizi odetecegini hesaplayip bunu toplam maliyetlerine eklemen gerekiyor.
Simdi buradaki bazi maliyet kalemlerinin gerceklesmedigini bunun icin eklenmemsi gerektigini dusunebilirsin. mesela kendin ve arkadasin icin ucret hesaplaman gerektigini yazdim. bu noktada biz zaten kar edince para kazanacagiz neden bir de ucret ekleyelim itirazini duyar gibi oluyorum. buna verecegim cevap iki bolumden olusuyor. Birincisi mamulun olusumuna hammadde, malzeme ve enerji etki ettigi gibi iscilik ucretleri yani emek de dahildir. Eger para odenmiyorsa emegin maliyet kalemi olarak sayilmayabilecegi gorusunde insanlar varsa da bu benim gorusume gore dogru degil. cevabimin ikinci bolumu ise soyle; simdi ortagin olan arkadasin harcadigi emek icin ucret almiyor diyelim. sen buna gore maliyet cikardin. yani bir FK'ni 100 ytl'na karli olarak satabilecegini hesapladin. ilk FK'ni urettin ve 100 ytl fiyatla sattin. fakat ortagin daha fazla devam etmeyecegini, ortakliktan ayrildigini soyledi. sen bu durumda yeni bir ortak bulmaktan cok onun islerini yapabilecek bir eleman bulmaya calisacaksin. fakat eleman ucretini de hesaba katip tekrar maliyet hesapladigin zaman daha once 100 ytl karli fiyatla sattigin FK'ni ayni oranda kar ile satman durumunda ancak 105 ytl etiket koyabilecegini gorursun. bu durumda ya kardan vaz gececeksin ya da satis fiyatina zam yapacaksin. iki durum da senin icin kotu. bunun icin tum maliyetleri en bastan hesaplayip sablonu ona gore olusturmalisin.
Simdi tum bu maliyetleri hesaplayip bir adet FK'nin fiyatini olusturdun diyelim. ortaya cikan rakam korkunc degil mi? Adam bu makinaya bu fiyati odeyecegine gider kendine bi tane Hammer alir diye dusunebilirsin :)
Haksiz sayilmazsin.
Bir urunden sadece bir tane uretip satmak tum maliyetlerin o urun uzerine binmesine sebep olur. Bu yuzden sen simdi sabit maliyetlerini ya**** dusurebilecegin miktarda FK uretmeli ve bunlari hedefleyecegin bir sure icinde paraya cevirmelisin. Bazen duyarsin "Yillik satis hedefimiz bilmemkacbin adet..." filan diye
aslina bakarsan oradaki bilmemkacbin kafadan sallanmis veya hava atmak icin soylenmis bir soz degildir. isletmelerde genellikle senaryolar, planlar ve tahmini butceler satis hedeflerine gore hazirlanir. Burada tum acikligimla soyluyorum. Yapacagin herhangi bir iste mantikli ve gercekci bir satis hedefin yoksa o ise asla ama asla baslama.
Neyse ne diyorduk. eveet, satis hedefi belileyerek buna gore maliyetlerini dusurmeyi becerdin. Ama yeterli degil tabi ki. bu arada surekli kaliteni iyilestirirken maliyetleri nasil daha da dusurebilecegini dusunmelisin. daha az iscilikle mi? hammaddeyi daha ucuza temin ederek mi? uretim tekniklerini veya FK projeni daha da gelistirerek mi? veya tum bunlari dikkate alarak....
Surprizzzz!... Yukarida belirtmedigimiz bir baska maliyet kalemi daha. Sen simdi FK piayasasina girdin diyelim. Iyi kalitede ve makul fiyatlarla FK satiyorsun. Fakat rakiplerin var. Onlar surekli yeni modeller gelistiriyorlar. ve bu modelleri de etkin reklam kampanyalari ile tanitiyorlar. Senin ne yapman gerekiyor. Tabi ki Ar-Ge calismalarini coktan baslatmalisin.
Nasilsa kar edecegim kardan belli oranlarda fedakarlik yaparim gibi dusunme asla. iyi kar eden bir firma degilsen, veya yeni yatirimlar icin gerekli kaynagi kendi kaynaklarindan temin edemiyorsan ticari faaliyetinin de bir anlami kalmaz o zaman. kar etmiyeyim ama iste karnimiz doysun bi kac kisi daha ekmek yesin bizim isten deme gafletine sakin dusme. Zira amacimiz rodeocu gibi ayni yerde donup durarak atin uzerinde daha uzun sure kalmak degil, ATIN UZERINDE KALABILDIGIMIZ SURECE YENI UFUKLARA DOGRU YOL ALABILMEK!...
Zann ile yakin zail olmaz. - Mecelle'den
