Merhabalar:
Atık lastik ve inşaat.
Arkadaşlar atık lastikten elde edilen krom siyahının ısı yalıtımında kullanılması ve elastiki tugla yapımı hakkında arastırma yapıyorum.Günümüzde tonlarca bulunan atık lastiğin geri dönüşümünden sonra inşaat alanlarında kullanılmaşı ile eksiklikler göze çarpmaktadır.Bir profosorumuz atık lastiklerle yıgma yapılarda deprem riskine karsı bir proje çalışması var.Bende bu karbon siyahını geliştirmek istiyorum plaklar halinde ve gazbeton gibi üretip tuglanın yerine kullanmak gibi düsüncelerim var.Ama bir yerlerde tıkanıp kalıyor.Bu konuda düsüncesi çalısması olan arkadaşlarla ortak çalışmak ve fikirlerinden yararlanmak istiyorum.
TÜRKİYE’DE ATIK LASTİK
GERİ KAZANIMI
Türkiye’de kamyon ve uçak lastikleri kaplanarak yeniden kullanılmaktadır. Az da olsa iskele ve teknelerde de kullanıldığını görülmektedir. Bir kısmının çimento fabrikalarında yakıt olarak kullanıldığı bilinmektedir. Lastik geri kazanımı için kurulmuş bir tesis yoktur. Atık lastiklerin büyük çoğunluğu şehir çöplüklerine gönderilmekte veya doğaya terk edilmektedir. Bunların toplanması, depolanması, bertarafı, geri kazanılması konusunda yapılan sistemli bir çalışma malesef yoktur.
DİĞER ÜLKELER ATIK LASTİKLERİN GERİ KAZANIMI İÇİN NELER YAPIYOR?
Gelişmiş ülkelerde atık lastiklerin çevreye zarar vermeden toplanması, depolanması, bertarafı ile belirli bir yerde depolanan lastiklerin sayısının kontrol altına alınması ve lastik geri dönüşümü sonrasında oluşan ürünlerin kullanımını özendirmek için yasalar mevcuttur. Atık lastiklerin toplanıp depolanması ve bertarafı konusunda yapılan çalışmalara fon yaratmak amacıyla hem ABD’deki bazı vilayetlerinde hem de bazı AB ülkelerinde lastiklere vergi uygulanmaktadır. Örneğin ABD’deki Ohio ilinde satılan her yeni lastikten 1 USD atık vergisi alınmaktadır. Bu vergiyle oluşan fon, atık lastiklerin bertarafı için kullanılmaktadır.
Aşağıdaki tablo 1999 yılında AB ülkelerinde ve ABD’de atık lastiklerin nasıl betaraf edildiğini göstermektedir. En yaygın uygulanan yöntem dolgu malzemesi olarak kullanılmasıdır. Yakıt olarak kullanım ikinci tercih edilen yöntemdir. Malesef en çok tercih edilen her iki yöntem de çevre dostu değildir.
Bertaraf Yöntemi AB ABD
Ağırlık (ton) Ağırlık (ton)
Yakıt 508,500 22% 950,000 40%
Dolgu Malzemesi olarak 1,017,100 46% 920,000 38%
İnşaatlarda 228,900 10% 225,000 9%
Kauçuk Geridönüşümü 228,800 10% 180,000 7%
İhracat ve Diğer 279,700 12% 135,000 6%
TOPLAM 2,263,000 2,410,000
Tablo II. 1999 yılında AB ülkeleri ve ABD’de atık lastik bertarafı. Kaynak: Recycling Research Institute, European Tyre Recycling Association (ETRA) (1).
TÜRKİYE’DE NELER YAPILABİLİR?
Atık lastiklerin sağlıklı toplanması, depolanması ve bertarafı için lastik üreticileri, satıcıları, kullanıcıları, yerel yönetimler arasında ortak bir çalışma başlatılması gereklidir. Lastik değişimi araba bakım servisleri veya lastik bayiileri tarafında yapılmaktadır. Yenisi verilirken eskisinin geri alınması sağlanmalıdır. Toplanan atık lastiklerin düzenli depolama alanlarına aktarımı konusunda yerel yönetimler yardımcı olmalıdır. Bu sistem eski lastiklerin gelişi güzel çöpe veya doğaya atılmasını engeller.
Atık lastikler ekonomik olarak değerlidir ve geri kazanımı mümkündür. Atık lastiklerin geri dönüşümü ve yeniden kullanımı konusunda insan sağlığına ve çevreye dost yöntemler seçilmelidir. Bu konuda yatırım yapmak isteyen yatırımcılar devlet tarafından teşvik edilmelidir.
Atık lastiklerin bütün olarak veya ayrıştırılmış ürün olarak yeniden kullanımı konusunda üniversitelerin araştırma birimlerinin projeler geliştirmesi desteklenmelidir. Örneğin: 17 Şubat 2005 tarihinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde gerçekleştirilen “Yığma Yapıların Deprem Güvenliğini Artırma Çalıştayı”nda “Yığma Yapıların, Kullanılmış Oto Lastiği/ Ekonomik Yöntemler ile Sismik Performansının Arttırılması” başlıklı proje sunulmuştur. Bu projede, yüksek derecede depremselliği bulunan Türkiye'deki konutların yarıya yakınını oluşturan yığma yapıların kullanılmış otomobil lastikleri yardımıyla depreme karşı güçlendirilmesi ve yine lastikler vasıtasıyla sismik izolasyon yapılması amaçlanmaktadır (8). Uygulaması yapılan bu tekniğin Türkiye genelinde yaygınlaştırılması için çalışmalar yapılabilir.
Tasarımcıların ve halkın atık lastiğin yeniden kullanımı konusunda yaratıcı fikirlerini ortaya çıkarmak için yarışmalar düzenlenebilir. Örneğin; A.B.D.’nin Kaliforniya eyaletinde Entegre Çöp Yönetim Kurulu 2005 yılında atık lastikten bina ve çevre için ürün tasarım yarışması düzenlemiştir. Tüm halka açık olan bu yarışmada dereceye girenlere ödüller verilmiştir (9).
Oluşan atıkları insan sağlığına ve çevreye zarar vermeden nasıl bertaraf edebiliriz ve atıktan bir değer elde edebilir miyiz diye düşünmek zorunda kalıyoruz. Tabii en güzeli bu atıkları ya hiç üretmemek veya en az düzeyde üretmek için çaba harcamak.
![]()
![]()
Atık lastik ve inşaat.
Arkadaşlar atık lastikten elde edilen krom siyahının ısı yalıtımında kullanılması ve elastiki tugla yapımı hakkında arastırma yapıyorum.Günümüzde tonlarca bulunan atık lastiğin geri dönüşümünden sonra inşaat alanlarında kullanılmaşı ile eksiklikler göze çarpmaktadır.Bir profosorumuz atık lastiklerle yıgma yapılarda deprem riskine karsı bir proje çalışması var.Bende bu karbon siyahını geliştirmek istiyorum plaklar halinde ve gazbeton gibi üretip tuglanın yerine kullanmak gibi düsüncelerim var.Ama bir yerlerde tıkanıp kalıyor.Bu konuda düsüncesi çalısması olan arkadaşlarla ortak çalışmak ve fikirlerinden yararlanmak istiyorum.
TÜRKİYE’DE ATIK LASTİK
GERİ KAZANIMI
Türkiye’de kamyon ve uçak lastikleri kaplanarak yeniden kullanılmaktadır. Az da olsa iskele ve teknelerde de kullanıldığını görülmektedir. Bir kısmının çimento fabrikalarında yakıt olarak kullanıldığı bilinmektedir. Lastik geri kazanımı için kurulmuş bir tesis yoktur. Atık lastiklerin büyük çoğunluğu şehir çöplüklerine gönderilmekte veya doğaya terk edilmektedir. Bunların toplanması, depolanması, bertarafı, geri kazanılması konusunda yapılan sistemli bir çalışma malesef yoktur.
DİĞER ÜLKELER ATIK LASTİKLERİN GERİ KAZANIMI İÇİN NELER YAPIYOR?
Gelişmiş ülkelerde atık lastiklerin çevreye zarar vermeden toplanması, depolanması, bertarafı ile belirli bir yerde depolanan lastiklerin sayısının kontrol altına alınması ve lastik geri dönüşümü sonrasında oluşan ürünlerin kullanımını özendirmek için yasalar mevcuttur. Atık lastiklerin toplanıp depolanması ve bertarafı konusunda yapılan çalışmalara fon yaratmak amacıyla hem ABD’deki bazı vilayetlerinde hem de bazı AB ülkelerinde lastiklere vergi uygulanmaktadır. Örneğin ABD’deki Ohio ilinde satılan her yeni lastikten 1 USD atık vergisi alınmaktadır. Bu vergiyle oluşan fon, atık lastiklerin bertarafı için kullanılmaktadır.
Aşağıdaki tablo 1999 yılında AB ülkelerinde ve ABD’de atık lastiklerin nasıl betaraf edildiğini göstermektedir. En yaygın uygulanan yöntem dolgu malzemesi olarak kullanılmasıdır. Yakıt olarak kullanım ikinci tercih edilen yöntemdir. Malesef en çok tercih edilen her iki yöntem de çevre dostu değildir.
Bertaraf Yöntemi AB ABD
Ağırlık (ton) Ağırlık (ton)
Yakıt 508,500 22% 950,000 40%
Dolgu Malzemesi olarak 1,017,100 46% 920,000 38%
İnşaatlarda 228,900 10% 225,000 9%
Kauçuk Geridönüşümü 228,800 10% 180,000 7%
İhracat ve Diğer 279,700 12% 135,000 6%
TOPLAM 2,263,000 2,410,000
Tablo II. 1999 yılında AB ülkeleri ve ABD’de atık lastik bertarafı. Kaynak: Recycling Research Institute, European Tyre Recycling Association (ETRA) (1).
TÜRKİYE’DE NELER YAPILABİLİR?
Atık lastiklerin sağlıklı toplanması, depolanması ve bertarafı için lastik üreticileri, satıcıları, kullanıcıları, yerel yönetimler arasında ortak bir çalışma başlatılması gereklidir. Lastik değişimi araba bakım servisleri veya lastik bayiileri tarafında yapılmaktadır. Yenisi verilirken eskisinin geri alınması sağlanmalıdır. Toplanan atık lastiklerin düzenli depolama alanlarına aktarımı konusunda yerel yönetimler yardımcı olmalıdır. Bu sistem eski lastiklerin gelişi güzel çöpe veya doğaya atılmasını engeller.
Atık lastikler ekonomik olarak değerlidir ve geri kazanımı mümkündür. Atık lastiklerin geri dönüşümü ve yeniden kullanımı konusunda insan sağlığına ve çevreye dost yöntemler seçilmelidir. Bu konuda yatırım yapmak isteyen yatırımcılar devlet tarafından teşvik edilmelidir.
Atık lastiklerin bütün olarak veya ayrıştırılmış ürün olarak yeniden kullanımı konusunda üniversitelerin araştırma birimlerinin projeler geliştirmesi desteklenmelidir. Örneğin: 17 Şubat 2005 tarihinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde gerçekleştirilen “Yığma Yapıların Deprem Güvenliğini Artırma Çalıştayı”nda “Yığma Yapıların, Kullanılmış Oto Lastiği/ Ekonomik Yöntemler ile Sismik Performansının Arttırılması” başlıklı proje sunulmuştur. Bu projede, yüksek derecede depremselliği bulunan Türkiye'deki konutların yarıya yakınını oluşturan yığma yapıların kullanılmış otomobil lastikleri yardımıyla depreme karşı güçlendirilmesi ve yine lastikler vasıtasıyla sismik izolasyon yapılması amaçlanmaktadır (8). Uygulaması yapılan bu tekniğin Türkiye genelinde yaygınlaştırılması için çalışmalar yapılabilir.
Tasarımcıların ve halkın atık lastiğin yeniden kullanımı konusunda yaratıcı fikirlerini ortaya çıkarmak için yarışmalar düzenlenebilir. Örneğin; A.B.D.’nin Kaliforniya eyaletinde Entegre Çöp Yönetim Kurulu 2005 yılında atık lastikten bina ve çevre için ürün tasarım yarışması düzenlemiştir. Tüm halka açık olan bu yarışmada dereceye girenlere ödüller verilmiştir (9).
Oluşan atıkları insan sağlığına ve çevreye zarar vermeden nasıl bertaraf edebiliriz ve atıktan bir değer elde edebilir miyiz diye düşünmek zorunda kalıyoruz. Tabii en güzeli bu atıkları ya hiç üretmemek veya en az düzeyde üretmek için çaba harcamak.