Geçenlerde seyahat ederken yanıma yaşlı bir teyze oturdu ve kısa bir süreden sonra sohbet etmeye başladık. Kendisine sordum :
"Teyzecim hayat nasıl gidiyor?" benim sorum ile sanki içinde olanları dökmek için bir fırsat arıyormuşçasına anlatmaya başladı.
"Sorma yavrum, iki oğlum var, biri mühendis biri de bir ilaç firmasında çalışıyordu. Şu anda ikiside işten çıkartıldı ve çok endişelenmeye başladık. Eşim ile geceleri uyuyamaz hale geldik. Çocuklarının okulları, kendi ailelerinin geçimleri derken, ateş bacayı sardı. Allah sonumuzu hayretsin."
"Teyzecim peki neden işten çıkartıldılar."
"Bilmiyorum oğlum, şu krizden onların da firmaları etkilenmiş, artık adam çıkarmak durumunda kalmışlar. Açıkçası madem çıkaracaktılar neden aldılar, buna akıl erdiremiyorum. Kriz ile adam çıkarmanın ne alakası var, anlayabilmiş değilim."
Bu sohbetin devamında neler oldu biliyor musunuz? Ekonomi bilgisi olmadan da bir şekilde hayata başka bakabilen bu teyze, çok haklıydı. Kendisi ile uzun uzun konuştuk. Malum İstanbul trafiği bu güzel sohbetleri çok daha derinleştirmek için yeterli zamanı insanlara tanıyor.
Evet kendi içimizde işsizliğe bir çözüm bulmuştuk bile ! Bunu nasıl yapacağımız konusunda çok net bir yaklaşımımızda vardı. İnsanlar hayatlarını çalışarak kazanıyorlar. Özellikle de İstanbul gibi bir metropolde yapılması gereken o kadar fazla iş varken. Bir de insanlık yüzümüz var. Eğer bana bugün sorsalar. "Arkadaşlarını işten çıkaracağız bu konuda nasıl bir çözüm bulabilirsin?" Çok düşünmeden sadece şunu söyleyebilirim. "Öncelikle arkadaşlarımın işten çıkarılış sebepleri nedir?"
Alacağım cevap eğer "KRİZ" gibi saçma bir bahane olursa, şunu sorarım. "Kriz'de bu bir moda olduğu için mi yapıyorsunuz? Yoksa gerçekten bu arkadaşlarımın işe yaramayacağını mı düşünüyorsunuz?" Ortada iki seçenek var.
1. İşler daralmış olabilir, nakit sıkıntısı yaşanıyor olabilir, kaldı ki yeni işler için çabalarda da çok verimli yol alınamayabilir. Tüm bunlar insanları ve ailelerini işsiz bırakmak gibi bir sonuca gitmese gerek. Yapılacak bir takım toplantılar ile insanlar komşularının, hatta yıllarca beraber çalıştıkları arkadaşlarının aç kalmalarını ve hayat zorluğu yaşamalarını elbette ki istemezler. Az sonra bu konudaki çözüm önerilerimi okuyacaksınız.
2. Gerçekten bu konu bir moda haline gelmiştir ve zararını düşünmeden bu işe kalkışılıyor olunabilir. Şimdi söyleyeceklerimi iyi dinleyin Ey PATRON'lar. Kriz'e karşı almanız gereken önlemleri almadıysanız ve olası bu durum karşısında olabileceklere kulaklarınızı tıkadıysanız vay halinize. Çünkü insanları ve hatta dostlarımızı yaralayan bu işe kalkışmak ne işletmenizde size fayda sağlar ne de selayet. Yıllarca insanların, sizin için maksimum çabayı göstermelerini istediniz, belki de bunun için sürekli olarak çaba ve para harcadınız. Şimdi bir anda bu insanları kapıya koyacak cürreti nereden buluyorsunuz? Bu yapabilecek kadar cesur iseniz, geride kalan ve çıkarmadığınız işçilerinizin size duydukları öfkeyle nasıl iş yapacaklarını bir hayal edin. "Acaba bana ne zaman sıra gelecek" telaşı ve "ya ben de" sendromunu gözünüzde canlandırın. Kaç kez kriz ile ilgili olarak araştırma yaptınız? Kaç kez bu konuda olası yolları denediniz? Kaç kez olası yolları denediniz de başarısız oldunuz? Siz bunu yapacak cesareti bulabiliyorsanız, bende sizleri tercih etmeme hakkımı kullanıyorum. Ve şunu bilin ki işçi çıkarttığı duyumunu aldığım hiç bir işletmenin malını ben kullanmayacağım. Benle 1 olacak ve emin olun sayımız artacak. Ayrıca bunları da sürekli olarak burada haber yapacağım. Göreceksiniz ki insanlar sizi daha da çıkmaza sokacak.
Gelelim çözüm önerilerime.
İster hizmet firması olun ister bir sanayi işletmesi, izleyebileceğiniz insani yollar :
1. Gerçek anlamda harcamalarınızı sıralayın. Şimdi daha tasarruflu olabileceğiniz yolları arayın. Eminim bu konuda yapılabilecek bir şeyler mutlaka vardır. Çözüm bulamıyorsanız, siz yapamıyorsunuz demektir. Mutlaka bu konuda bir danışmanlık alın.
2. Amacınız nedir iyi belirleyin. Örnek : İşletmenizde 100 kişi çalışıyor ve çalışan maaşları aylık giderinizin %60'ı ise. Burada yapacağınız %20 bir azaltma (20 kişinin işten çıkartılması). Genel giderlerinizde %12 lik bir azalmaya sebep olur (Tazminatlar hariç). Bu 20 kişiyi bir araya toplayacak kadar cesareti kendinizde bulun ve o kişilere sorun. "Bana %12 daha fazla nasıl kazandırabilirsiniz?". Eğer çözüm için o kişilerin önüne çözüm bulmaları yönünde net bir tablo koyarsanız emin olun çözüm bulacaklardır. Hatta buna kalan tüm çalışanlarınızı da ortak edebilirsiniz.
Ayrıca şunu asla unutmayın. Bu şekilde bir işten çıkarma operasyonu kişi başına %8 'lik bir motivasyon kaybına sebep oluyor. Bu nedenle elinizde kalan 80 kişinin, 7'sinin de bu işten derinden etkilendiğini ve artık sizinle çalışmaktan pekte hoşnut olmadığını, ilk fırsatta size veda edeceklerini aklınızdan çıkarmayın.
3. İnsanlara şans tanıyın ve değer verin. Tüm çalışanlarınıza sorun maaşlarınızı %12 daha az maaş almak mı? yoksa 20 kişiyi işten çıkartmak mı? Alacağınız cevaplara şaşıracaksınız emin olun.
4. Satamıyorsanız bu konuda danışmanlık alın. Bunca zamandır yanlış yapılan maliyet hesaplarınız ve kar marjlarınızı dikkatli değerlendirerek. Daha fazla satmak adına bir arada olun, çözüme odaklanın.
5. Bir PATRON olarak yapacağınız her işte mutlaka çalışanlarınızla birlikte karar verin. Açık olun, şeffaf olun, çözümler konusunda insanları dinleyin.
6. Bilinçsizce davranmamak adına mutlaka uzman kişilerden destek alın. Emin olun bu şartlarda kimse daha fazla kazanmak istemiyor, sadece ayakta kalabilme telaşında.
Eğer bu yazıyı bir patron olarak okuduysanız, ve birileri ile paylaşmak isterseniz, mutlaka paylaşın. Sizde işsizliğe çözüm bulan birisi olarak hem vefa hem de kişisel olarak memnuniyet duygusu yaşarsınız. Umursamıyor ve "ben bildiğimi yaparım" diyorsanız. Her ne satıyorsanız bir müşteriniz artık yok iyi bilin.
Eğer bu yazıyı bir çalışan olarak okuduysanız, patronunuza iletecek cesareti kendinizde bulun ve paylaşın. Belki de işsiz kalacak 3,5,10 veya daha fazla insana faydanız dokunur.
''Bazen büyük sonuçların, küçük şeylerin sonucunda ortaya çıktığını dikkate alınca, düşünüyorum ki, küçük şey yoktur.'' Bruice Barton
Mutlu ve Sağlıklı Kalın,
Saygılarımla
www.ilteroktay.com